معاهده اصول فعالیت دولت ها در کاوش واستفاده از فضا شامل ماه و اجرام آسمانی.(معاهده  فضاء ماوراء جو)

این معاهده بر اساس قطعنامه شماره 2222  در سی و یکمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل در تاریخ 19 دسامبر 1966 تصویب شد و در 27  ژانویه 1967 به امضاء رسید و در 10 اکتبر 1967 به مرحله اجرا در آمد.

این معاهده حاکم بر فعالیتهای کشورها در کشف و استفاده از فضا شامل ماه و دیگر اجرام آسمانی بوده [1]و اساس و قالب بین المللی لازم، در بهره برداری دولت ها از فضا را بیان می کند[2]. معاهده فضا از 17 ماده تشکیل شده است [3]. سه ماده اول این معاهده مقررات مربوط به استفاده و اکتشاف از فضا را بیان می کنند و همچنین 9 مقررات دیگر در این معاهده وجود دارد که کشف و استفاده از فضا را کنترل می کنند. این مقررات به شرح ذیل می باشند:

1- فضا و اجرام آسمانی برای تمام کشورها جهت کشف و بهره برداری، بر اساس برابری و مطابق با قوانین بین المللی آزاد می باشد.

2- فضا واجرام آسمانی موضوع تخصیص ملی به هر نحوی از انحا قرار نمی گیرند.

3- کشف و استفاده از فضا باید در راستای منافع و بهره مندی تمام بشریت صورت گیرد.

4- فعالیت دولت ها در کشف و بهره مندی از فضا باید مطابق با قوانین بین المللی از جمله منشور سازمان ملل در حمایت از حفظ صلح و امنیت بین المللی و ترویج همکاری و مشارکت بین المللی انجام پذیرد.

5- کشورها در عرصه بین المللی، مسوول فعالیت های ملی خود در فضا هستند، خواه این فعالیت ها توسط آژانس های دولتی  یا نهادهای غیر دولتی اجرا شود و برای حصول اطمینان از اینکه فعالیت های نهادهای غیردولتی با تبعیت از مقررات معاهده فضا صورت می گیرند؛ فعالیت این نهادها منوط به اجازه و نظارت مداوم کشور مربوطه است.

6- در اکتشاف و استفاده از فضا، کشورهای عضو معاهده می بایست به واسطه قواعد همکاری و مساعدت های دو جانبه راهنمایی شوند و تمام فعالیت هایشان را در فضا با توجه به منافع دیگر کشورها اجرا کنند. اگر یکی از کشورهای عضو پیمان اعتقاد بر این داشته باشد که فعالیت یا آزمایش طراحی شده بوسیله آن، به طور بالقوه مغایر با فعالیت های صلح طلبانه ی دیگر کشورهای عضو در استفاده صلح آمیز از فضا است، می بایست متعهد شود پیش از آنکه اقدامی در زمینه این گونه فعالیت ها صورت پذیرد، رایزنی های بین المللی لازم را در این زمینه  انجام دهد.

7-کشورهای عضو این معاهده که شيء را به فضا پرتاب کرده اند، مادامی که آن شیی در فضا و یا اجرام آسمانی قرار دارد، اختیارات قانونی برای کنترل بر روی شیء ارسالی خود و همچنین پرسنل وابسته به آن را، می بایست دارا باشند. مالکیت اشیاء فرستاده شده به فضا و همچنین اجزاء تشکیل دهنده آنها، تحت تاثیر عبور آنها از فضا و یا برگشت آنها به زمین نمی باشند. چنین اشیایی و اجزاء تشکل دهنده آنها اگر در کشوری به غیر از کشوری که در آن جا به ثبت رسیده اند یافت شوند، باید به کشور ثبتی خود برگردانده شوند.

8-دولت های عضو معاهده باید فضانوردان را  به عنوان نمایندگان بشریت در فضا بداند و همچنین می بایست در صورت بروز هر گونه پیشامد و یا فرود اضطراری در قلمرو کشوری دیگر و یا بر روی دریا ها ، به آنها مساعدت لازم را ارایه دهند. فضانوردانی که چنین فرود اضطراری داشته  باشند، باید با امنیت و بی درنگ به کشور ثبتی وسیله ی فضایی خود بازگردانده شوند[4].

9- هر یک از کشورهای عضو این معاهده که شیء را تهیه و به فضا پرتاب کرده اند و همچنین هر یک از کشورهای عضو که در آن محدوده ی سرزمینی قرار دارند و یا از تسهیلات شیء پرتاب شده استفاده می کنند، در سطح بین المللی مسوول خسارت های وارده به دیگر کشورهای عضو و یا به اشخاص حقیقی و حقوقی که از طرف این شیء و یا اجزای تشکیل دهنده آن  در زمین،  هوا و یا فضا، به آنها ضرری وارد آید ،می باشند.

1-1-3-1-بررسي  تاریخچه  معاهده فضا(OST)

معاهده فضاء ماوراء جو(1967) ارائه دهنده يك چارچوب قانوني اوليه و پايه براي اداره وكنترل فضا است. اين معاهده اولين قرارداد چند جانبه اي است كه تاحد امكان راهنمايي هاي لازم به دولت ها جهت اكتشاف، استفاده و بهره برداري صلح آميز از فضا را ارائه داده است.[5] اين معاهده در10 اكتبر سال 1967 به اجرا درآمد 98 كشور تاكنون اين معاهده را تصويب كرده ودرحالي كه 27 كشور هنوز اين معاهده را امضاء نكرده اند.[6]امروزه با توجه به اينكه استفاده از فضا كاري متداول شده اهداف ost نيز به تناسب آن گسترده تر شده است. درسال 1967 هفت كشور در فضا ماهواره داشتند اين درحالي است كه اين عدد تا 47 كشور افزايش يافته است.[7] استفاده از فضا دردهه هاي اخير بطور چشمگيري افزايش يافته است. درسرتاسر دنيا درحال حاضر مردم براي امنيت، مسافرت، برقراري ارتباطات، مديريت منابع و اكتشافات، سيستم هاي اعلام خطر زودهنگام، سرويس هاي پزشكي و سرگرمي وابسته به توانايي هاي فضايي هستند. اين توانايي ها به هيچ عنوان قابل مقايسه با توانايي هاي 40 سال گذشته ماهواره ها نمي باشند. معاهده فضا، به طور كلي مبانی استفاده گسترده از فضا را بنا نهاده است اما اين معاهده به روشني پاسخگوي پيشرفت هاي فزاينده فعاليتهاي دولت ها درفضا نمي باشد[8]. تهديدهاي درحال رشد درمحيط فضا، افزايش رقابت هاي نظامي درفضا، تهديد ماهواره ها و ساير دارايي هاي فضايي ازجمله مواردي هستند كه اهداف جامع معاهده فضا را به نوعي به خود درگير مي كند.

2-1-3-1-اهداف و روح معاهده فضا(ost)        

معاهده فضا توسط كميته سازمان ملل و براساس استفاده صلح آميز از فضا تهيه و نوشته شده است. اين معاهده تمام فعاليتهاي مربوط به اكتشاف و استفاده دولت ها از فضا را اداره و كنترل مي كند. نظريه پردازان OST را اينگونه تفسير كرده اند: ساختار يا بخش اوليه كنترل و اداره فعاليتهاي فضايي.[9] كه اين خود موجب استقرار يك هنجار كلي تحت عنوان استفاده هاي صلح آميز از فضا مي شود.[10]اين معاهده را نيز مي توان اينچنين تعريف كرد: “يك نقطه عطف چشمگير درتلاش هاي بشر براي كنترل استفاده از سلاح هاي اتمي وساير سلاح هاي تخريب جمعي و جلوگيري از درگيريهاي نظامي دراجرام آسمانی. زد الیس رکس[11] و کاترین واد[12]با توجه به ارزيابي اين معاهده سه هدف از بطن این معاهده استنباط كرده كه اين اهداف حفظ شده و ارتقاء يافته اند.[13] اين اهداف عبارتنداز :

الف) گارانتي و تضمينی كه فضا از جمله ماه و ساير اجرام آسماني به عنوان ميراث مشترك بشريت بوده و خواهند بود.

ب) توسعه و بهبود عملكرد –مشترك،واعتماد بين دولتهای كه فضا را كشف كردند.

ج)جلوگيری از گسترش سلاح درفضا.

هدف سوم يعني ممنوعيت و جلوگيري از گسترش سلاح ها درفضا، مطلبي است كه اين پایان نامه بر روي آن تمركز دارد.

درمقدمه اين معاهده غير نظامي سازي فضا بطور جامع و كامل بيان شده و پذيرفته شده است. همچنين دراين معاهده ذكر شده است كه قطعنامه 110 IIمجمع عمومي سازمان ملل مورخ 3 نوامبر 1947 كه تبليغات طراحی شده و يا احتمالي براي تحريك و يا تشويق بعضي از تهديدها عليه صلح‏، نقض صلح و يا فعاليت هاي تجاوزكارانه را محكوم مي كند، قابل اجرا درفضا نيزخواهد بود.

مفادي كه سلاح هاي ضدماهواره را دراين معاهده (ost) تحت تأثير قرار مي دهد عبارتند از:

مواد سوم و چهارم و نهمOST ، موادي هستند كه تأثير مستقيم بر پيشرفت و آماده سازي و استفاده از سلاح هاي ASAT دارند. به ويژه ماده سوم اين معاهده طرفين پيمان را متعهد به اين مي كند كه” فعاليت هاي دولت هاي عضو اين پيمان دركشف و استفاده از فضا ازجمله ماه و ساير اجرام آسمانی، درچارچوب قوانين بين المللي، از جمله منشور سازمان ملل و در راستای حفظ صلح و امنیت بین المللی و ترویج تفاهمات و همکاری های بین المللی باشد”. ازميان قوانين قابل اجرا در فعاليت هاي فضايي مي توان به ماده 2بند3  وهمچنین به ماده 2 بند 4منشور سازمان ملل متحد اشاره داشت. ماده (3) 2 منشور سازمان ملل،” دولت ها را به برقراري مذاكرات بين المللي صلح آميز دعوت و راهنمايي مي كند بطوري كه عدالت و صلح وامنيت جهاني به خطر نيفتد”. ماده (4) 2 منشور نيز” دولت ها را از تهديد يااعمال زور و نيرو….. به هرروشي كه مغاير با اهداف منشور است برحذر مي دارد”[14].ماده چهارم OST يك ممنوعيت واضح و شفاف برعليه قراردادن هرشيء حامل سلاح هاي هسته اي يا سلاح هاي تخريب جمعي درمدار اطراف زمين، ايجاد نموده است. اين ماده بيان مي كندكه ماه وساير اجرام آسماني بايد توسط دولت هاي عضو به گونه اي مورد استفاده قرار گيرد كه تهديدي عليه صلح و امنیت جهاني نباشد. برطبق اين ماده “ايجاد و برقراري پايگاههاي نظامي تأسيسات و استحكامات ،آزمايش هرنوع سلاح و برگزاري هرنوع مانور جنگي دراجرام آسمانی ممنوع مي باشد”. تفسير معقول عبارت « هرنوع سلاح» كه دراين ماده(ماده 4)مورد استفاده قرارگرفته ،بطور طبيعي ومعمول شامل سلاح هايي مي شود كه توانايي ASAT نیز دارند. بغيراز مواد3و4 معاهده OST ماده 9 اين معاهده نيز استفاده و بكارگيري سلاح هاي ASAT را به گونه اي تحت تأثير قرار مي دهد و بيان مي كند كه “اگر يكي از كشورهاي عضواحساس كند فعاليت يا آزمايش طراحي شده توسط او برروي ماه و ديگر اجرام آسمانی، بطور بالقوه ناقض فعاليت هاي صلح طلبانه ديگر كشورهاي عضو در استفاده از فضاء ماوراء جو باشد، آن دولت مي بايست متعهد شود كه قبل از آنكه اقدامي درزمينه اين گونه فعاليت ها و يا آزمايش ها صورت گيرد، مشاوره هاي بين المللي لازم را انجام دهد. اگر چه روند فرآيند مشاوره شفاف و واضح دراين معاهده(OST) بيان نشده است، اما اين بحث ممكن است به وجود آيد كه دولت هايي كه توانايي ساخت و استفاده از سلاح هاي ASATS پيشرفته دارند بايد بعداز” مشاوره هاي بين المللي مناسب “به كارخود ادامه دهند.

با در نظر داشتن مطالب فوق بی شک می توان گفت که یکی از اهداف معاهده فضا کنترل تسلیحاتی شدن فضا بوده که بطور مشخص شامل کنترل ASATS نیز می شود. ولی به دلیل برخی ابهامات موجود در مفاد این معاهده، میزان دقیق این محافظت واضح و شفاف نیست و از این جهت این معاهده نیاز به تجدید نظر و بازنگری دقیقی، در راستای محدودیت سلاح و کنترل فعالیت های خصمانه دارد.

3-1-3-1-ابهامات و محدوديت ها ی معاهده فضا( ost) جهت كنترل سلاح

به طور خاص ماده چهارم ost اين مطلب را بيان مي كند كه” قرار دادن هر شي اي كه حامل سلاح هاي هسته اي يا هر نوع سلاح ديگر تخريب جمعی، درمدار اطراف زمين، ماه و ديگر اجرام آسمانی، به هر روشي توسط دولت هاي عضو اين پيمان ممنوع مي باشد”. همچنين ماه و سايراجرام آسمانی مي بايست توسط تمام دولت هاي عضو اين پيمان منحصرا جهت اهداف صلح طلبانه مورد استفاده قرارگيرند. ايجاد و برقراري پايگاههاي نظامي، تأسيسات و استحكامات، آزمايش هرنوع سلاح و اجراي مانورهاي نظامي دراجرام آسمانی ممنوع مي باشد. هرچند بانگرش سرسختانه به اين ماده استفاده از پرسنل نظامي براي تحقيقات علمي يا ساير اهداف صلح آميز بايد منع شود ولي درصورتي كه  این ماده استفاده از پرسنل نظامي راجهت اكتشافات و اهداف صلح آميز منع نكرده است. با در نظرگرفتن موادي از معاهده OST از جمله ماده 4 كه به نوعي استفاده از سلاح در فضا را بطور مبهم و غيرواضح ممنوع مي كند، مي توان به راحتي تشخيص داد كه اين معاهده داراي نواقص و تضادهاي  بسياري است كه جدال هاي تفسيري متعددي را ايجاد مي كند. بايد اين نكته را مد نظر قرار داد كه هدف اين معاهده ارائه مطالب كلي در استفاده از فضاء ماوراء جو مي باشد. ماده چهارم اين معاهده يك ممنوعيت شفاف برعليه قراردادن و نصب هر شيء درحال گردش به دور زمين كه حامل سلاحهاي هسته اي يا هرنوع سلاح هاي تخريب جمعی ايجاد كرده است و می توان فرض کرد كه سلاح هاي چرخشي بكار رفته در سلاح هاي هسته اي، براساس عبارت بكار رفته دراين ماده “شي هاي حامل سلاح هاي هسته اي” نيزمشمول منع اين ماده شوند. اما مفاداين ماده (ماده 4) ASATs وابسته به زمين يا ASATs كه از انفجارهاي وسيع يا ساير وسايل براي تخريب هدف استفاده مي كنند رامحدود نكرده است. بايد درنظر داشت كه اين ماده خلع سلاح جزئي و نا تمام رابيان مي كند.

 متن فوق تکه ای از این پایان نامه بود

برای دیدن جزییات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

متن کامل پایان نامه

متن کامل

دسته‌ها: پایان نامه حقوق