پایان نامه ها

پایان نامه درمورد بهره مندی، اجتماعی و فرهنگی، فعالیت اجتماعی

دانلود پایان نامه

ميكنند. همچنين برای هر موضوع برنامهاي از ویژگی ها وجود دارد زیرا زمانی که رسانه ها و مردم در مورد یک موضوع فکر می کنند و به صحبت ميپردازند، برخی از ویژگی ها مورد تأکید قرار ميگيرندو به بسیاری ديگر از اين ویژگی ها توجهي نميشود. این برنامه از ویژگی ها جنبه دیگری از نقش برجسته تنظیم دستور كار رسانه های خبری است. در مجموع، رسانه های خبری دارای تاثير قابل توجهی در محتوای برنامه های عمومی ميباشند، و عبارت “تنظیم دستور کار” به امری عادی در بحث روزنامه نگاری و افکار عمومی تبدیل شده است (Mecombs, 2000: 1-10).

2-3- مفاهیم

2-3-1- مشارکت :
در لغت نامه دهخدا مشارکت به معنای “شرکت کردن” تعریف شده است. فرهنگ انگليسي آکسفورد نیز مشارکت یا «participation» را به عنوان «عمل يا واقعيت شرکت کردن، بخشي از چيزي را داشتن يا تشکيل دادن» دانسته است(رهنما،۱۳۷۷: 115). مشارکت در واقع نوعی رفتار اجتماعی مبتنی بر اعتقاد و منافع شخصی و گروهی است. از دیدگاه جامعه شناسی مشارکت به معنای احساس تعلق به گروه و شرکت فعالانه و داوطلبانه در آن است که به فعالیت اجتماعی منجر می گردد. از این منظر مشارکت فرآیند سازمان یافته ای است که فرد در آن به فعالیتی ارادی و داوطلبانه دست می زند(کمانرودی، 1386، همشهری). به عبارت دیگر مشارکت را فرايندي دانسته اند که طي آن فرد از طريق « احساس تعلق به گروه و شرکت فعالانه و داوطلبانه در آن» به طور ارادي به فعاليت اجتماعي20 دست مي يازد (کمانرودي،همشهري آنلاين). مشخص بودن آمال و اهداف مشارکت کننده از رهگذر آگاهي وي نسبت به عواقب کنش خويش منجر به مشارکت فعالانه، داوطلبانه و ارادي مشارکت کننده مي شود (تاجيک،2:1384). مشارکت به معنی همکاری متقابل بین دویاچندنفر(واحد،سازمان دستگاههای دولتی) با یکدیگر درانجام کار واحدویا دستیابی به هدف مشخص به طوریکه ضمن رعایت منافع طرفین مسئولیت وتعهد هرکدام درقبال انجام آن دقیقاً مشخص می باشد ( حقگو،9:1385).
– مشارکت :
به معنای برد وباخت نیست، بلکه هریک ازطرفین بازی ازنتایج آن بهره مندمی شود، گسترش وافزایش قدرت درسطوح پایین سازمان ممکن است منجر به بهره مندی سازمانی گرددویا اینکه اثربخشی همراه با توسعه وگسترش قدرت درسراسرسازمان رادرپیامدخودداشته باشد(شفعیی مطهر،51:1380).مشارکت در گیری ذهنی و عاطفی اشخاص در موقعیت های گروهی است که آنان را بر می انگیزد تا برای رسیدن به اهداف گروهی ، یکدیگر را یاری دهند و در مسئولیت کار شریک شونداین تعریف دارای سه جزء است :
درگیر شدن : مشارکت به معنای درگیری ذهنی و عاطفی بوده و تنها به کوشش های بدنی محدود نمی شود.
یاری دادن : مشارکت دادوستد اجتماعی دوسویه میان مردم است و نه روش قبولاندن اندیشه های مسئولان بالادستی .
پذیرش مسئولیت : مشارکت اشخاص را بر نمی انگیزد تا در کوشش های گروه خود مسئولیت بپذیرند (علوی تبار،16:1382-15).
مشارکت ؛ کلمه عربی و از باب مفاعله است و معادل فارسی آن ” انبازی ، همسازی و همراهی” می باشد. معانی دیگر آن شریک شدن ، همدست شدن در کاری ، اجتماع حقوق مالکان متعدد در یک شی ء به نحو اشاعه و همکاری کردن است. واژه مشارکت برابر نهاد واژه ( Participation) انگلیسی است و در این زبان نیز مفهوم آن با همدیگر عمل کردن ، برعهده گرفتن ، سهمی از چیزی بردن ، بخشی از چیزی را بر عهده داشتن و عمل متقابل اجتماعی در یک گروه می باشد ( سپهری ،12:1373).
مشارکت عبارت است از ایجاد نوعی احساس همبستگی و تعلق و تلاش جمعی میان افراد یک جامعه به منظور نیل به یک نظام عادلانه اجتماعی . متشکل ساختن گروه های محروم از مزایای اجتماعی به منظور تامین برخی نیازهای ضروری آنها ( که دولت آن را تامین نمی کند یا خارج از توانایی مالی او باشد) از طریق خودیاری .
مشارکت عبارت است از فرایند نیازسنجی ، تصمیم گیری ، برنامه ریزی ، اجرا ، بازنگری ، ارزشیابی ، بهره مندی مشترک افراد ؛ یا هرکنش متقابل اجتماعی که در آن افراد یا گروه ها کار و فعالیت خود را به صورتی کم و بیش سازمان یافته و یا کمک متقابل به هم می آمیزند تا هدفی مشترک تحقق پذیرند ( ساروخانی ، 10:1370).

2-3-1-1- انواع مشارکت

انواع دیگری از آن را می توان نام برد که به برخی از آنها اشاره می شود . اولین تقسیم بندی مربوط به مشارکت سنتی و جدید است .
الف _ مشارکت سنتی : این نوع مشارکت بر اسا س عرف ، عادت و مذهب پدید می آید و میان افراد جامعه به شکل نهادهای خودجوش وجود دارد.
ب- مشارکت جدید: در این نوع مشارکت ” محرکی ” افراد را به فعالیت وا می دارد . این محرک معمولا از جانب سازمان های دولتی برای جلب و افزایش مشارکت شهروندان در امور مختلف در قالب برنامه های خاصی وارد می شود ( علوی تبار ، 51:1382).
مشارکت را بر اساس نوع و کسانی که انتظار مشارکت دارند نیز می توان تقسیم کرد که شامل سه دسته است:
الف – مشارکت ابزاری21 : در این نوع مشارکت انسان ها وسیله هستند و اغلب ترجیح داده می شود که همه مردم بر اساس یک الگو رفتار کنند و تامین انسانی مورد نیاز بخش خصوصی بدون توجه به مبانی فرهنگی و جنبه های انسانی و صرفاً با دیدی مادی و اقتصادی مورد نظر است.
ب- مشارکت تحمیل شده : مشارکتی است که برگزیدگان و نخبگان را به مشارکت می کشانند. در این نوع مشارکت که گاهی از تکنیک های روانی – اجتماعی یا سازوکارهای فرهنگی استفاده می شود ، هدف لزوماٌ نیازهای واقعی و انتظارات مشارکت کنندگان نیست.
ج – مشارکت توسعه ای : این نوع مشارکت فرایندی اجتم
اعی ، یکپارچه ، جامع ، پویا ، همبسته ، مکمل ، چندبعدی و چندفرهنگی است. به عبارت دیگر مشارکت توسعه ای می خواهد که همگان در مراحل توسعه درگیر شوند و دارای خصوصیات زیر است.
این نوع مشارکت بر پایه پاسخگویی و تقاضاهای مسائل سیاسی – اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی می باشد و نیازمند ساخت سیاسی مناسب است.
فرایند پیوسته است؛ زیرا مردم در همه مراح اعم از برنامه ریزی ، تصمیم گیری ، اجرا و مدیریت ، نظارت و ارزشیابی و سهیم شدن در منابع درگیر می شوند.
فرایند چندوجهی است ؛ یعنی شامل فعالیت های آموزشی ، فرهنگی ، زیست محیطی ، سیاسی و اقتصادی است.
فرایند چند بعدی است . مشروعیت خود را نه تنها از قانون و دولت بلکه از ریشه های تاریخی ، سنت های فرهنگی و اجتماعی و باورهای مردم می گیرد.
فرایندی چند فرهنگی است و تمامی گروه های اجتماعی و فرهنگی حاضر در یک جامعه را شامل می شود و هیچ گروهی بر دیگری برتری ندارد( فریدون ، 20:1377).

2-3-1-2- بعدهای مشارکت

مشارکت تک بعدی
در این نوع مشارکت ، تنها یک بعد از مشارکت مطرح است ، مثل کمک های مالی . در چنین وضعی وقتی کمک مالی صورت گرفت هم از نظر مشارکت کننده و هم از نظر مشارکت جو تمام شده تلقی می شود . این نوع مشارکت از نوع مشارکت عام یا خودیاری است . مثل مدرسه سازی و تحویل آن به آموزش و پرورش و سپردن بقیه مسائل به عهده مسئولان ، ساختن بیمارستان . در این مشارکت ممکن است اکثر مردم نتوانند فعالانه شرکت کنند.

– مشارکت چند بعدی : در این مشارکت افزون بر مشارکتهای مادی و مالی ، مشارکت کنندگان در عرصه های گوناگون دیگر نیز فعال می شوند.

– مشارکت فکری :مشارکت کنندگان فکری برای بالا بردن کیفیت علمی و تواناییهای عملی کارکنان یک موسسه یا نهادی دیگر ، همواره پیوند گسترده ای دارند و در این نوع مشارکت ، آگاهی و شناخت، بنیاد مشارکت را تشکیل می دهد. مشارکت یک امر ذهنی است و تا اندیشه ها متحول نشود ، مشارکت چند بعدی مفهوم پیدا نمی کند .

– رسانه :
رسانه به هر ابزار یا سازمان یا نهاد مادی و غیر مادی که حامل پیام بوده اطلاق می شود، به شرط آن که پیام منتشره آن از مقبولیت اجتماعی برخوردار باشد و مورد پذیرش جامعه قرار بگیرد . به این سبب رسانه می تواند نوعی الگوی رفتاری در مخاطب ایجاد کند . اما نکته مهم این است که الگوها در علم فرهنگ، عمومی خوانده نمی شوند. بلکه در صورت کسب تایید و مقبوایت و استمرار آنها طی چند نسل و در صورتی که مورد تایید حداکثر جامعه قرار گیرند، قابلیت تبدیل شدن به بخشی از فرهنگ را دارا می شوند(صادق فرید ، 17:1386).

2-4- دیدگاه های نظری درباره مشارکت

2-4-1- ديدگاه جامعه شناختي مشاركت
در ديدگاه جامعه شناختي مشاركت رويكردهاي مختلفي وجود دارد كه هر كدام از آنها با توجه به چشم اندازهاي خود تعابير مختلفي از مشاركت ارائه كرده اند:
2-4-1-1- رويكرد كاركرد گرايي22: تبيين كاركردگرايانه عمده تأكيد را بر نتايج و پيامدهاي واقعيت ها و فرايندهاي اجتماعی می نهد.به عبارتي تبيين هاي كاركردي شوؤن مختلف جامعه را برحسب پيامدهاي سودمندي كه براي نظام بزرگتر اجتماعي دارند تبيين مي كنند (ليتل،1373، به نقل از میر طاهر موسوی ، 50:1391). در توجه اين رويكرد به مشاركت، آنچه اهميت دارد نقش و كاركردهاي مشاركت است كه افراد جامعه با مشاركت خود آنها را بوجود مي آورند. يك نظام اجتماعي براي آنكه به حيات خود ادامه دهد بايد مشاركت كافي اعضايش را برانگيزاند.
از نظر طرفداران اين مكتب، عملكردي كه مشاركت گروه يا طبقه خاصي در جامعه به وجود مي آورد، حائز اهميت است. زيرا در نتيجه اين كاركردها، نظام اجتماعي مي تواند به حيات خود ادامه دهد و انسجام اجتماعي و وفاق جمعي را پديد آورد. در اين مكتب، نقشي كه هر جزئي از ساخت اجتماعي در رابطه با كل در جهت يكپارچگي ايفا مي كند، حائز اهميت است (فخرايي،1383 ، به نقل از میر طاهر موسوی ، 51:1391). در اين سنت نظري مشاركت به عنوان ابزاري تلقي مي شود كه براي تحقق اهداف ديگر مورد استفاده قرار مي گيرد. در واقع هدف از آن دستيابي به منافع اقتصادي، كسب فايده و يا منزلت اجتماعي اقتصادي يا قدرت در معناي ابزار گرايانه آن است (رضایی، 1375، به نقل از میر طاهر موسوی ، 51:1391). نظريه پردازان اين مكتب در قالب نوسازي در سطوح اجتماعي، اقتصادي، سياسي، فرهنگي و رواني درصدد دست يافتن به آن دسته از موانع مشاركتي مي باشند كه بر طرف كردن اين موانع بدون رشد شخصيت، مشاركت مؤثر، آگاهانه و داوطلبانه تحقق نمي يابد (دشتي، 1376، به نقل از میر طاهر موسوی ، 51:1391).
رويكرد ساخت گرايي23: در تبيين ساختار گرايانه توجه به ساختارها در اشكال اجتماعي، سياسي، فرهنگي و اقتصادي شان نقش اساسي دارند. از نظر ساختار گرايان، ساختارهاي اجتماعي نظام هايي هستند كه رفتارهاي مشاركتي را هدايت يا محدود مي كنند.
در حقيقت، ساختارها با فراهم كردن جوي از منع و ترغيب بر فاعلان درون سيستم اثر مي گذارند. اين رويكرد تحقق و تقويت مشاركت را در گرو تغيير و تحولات ساختاري مي داند. «رويكرد ساخت گرايي معتقد است كه مشاركت اجتماعي مردم جزئي از ساخت اجتماعي هر جامعه اي را تشكيل مي دهد. از نظر صاحبنظران اين مكتب، روابط پايدار نهادينه شده درجامعه اند كه ميزان مشاركت افراد را تحت تأثير قرار مي دهند. مشاركت اجتماعي توده مردم، ساختهاي جامعه را حفظ مي كند و موجب بقا و ادامه حيات آنها مي شود. از منظر اين مكتب، براي بالا
بردن مشاركت افراد يا گروهها در جامعه بايد تغييراتي اساسي در ساختهاي گوناگون جامعه ايجاد شوند. با اينكه جامعه داراي ساخت هايي است كه پايدار و نهادينه شده اند، ولي ساخت اجتماعي نيز تغيير مي كند» (فخرايي، 1383، به نقل از میر طاهر موسوی ، 52:1391).در اینجا به نظریه لیپست که رابطه مشارکت و رسانه جمعی را متذکر شده است را آورده ایم .
لیپست:
سیمور مـارتین لیپست 24جــامعه شنــاس معـاصرآمریکایی از واقعیت گـرایان 25کارکردگرا 26است که چون دیگر اصحاب حوزه واقعیت اجتماعی معتقد است افراد در بطن نیروهای اجتماعی قرار دارند و رفتارشان متأثر از این نیروها و عوامل است. بعضی از عواملی که محیط اجتماعی فرد را می سازند عبارتند از : تعلیم و تربیت، شغل، درآمد، سن، نژاد، جنس، تحرک و محل اقامت ليپست27 جامعه شناس معاصر امريكايي عمدتاً توجه خود را بر متغيرهاي اجتماعي مشاركت متمركز كرده است و درصدد آن است كه

دیدگاهتان را بنویسید