فصل نخست: مفهوم و مبانی حمایت از حریم خصوصی

قبل از آنكه به تحليل قلمرو حمايت از حريم خصوصي در مرحله كشف جرم و تحقيقات مقدماتي بپردازيم، واجب است تا مفهوم «حريم خصوصي» و مباني عرفي و فقهي حمايت از آن، مورد بررسي قرار گيرد:

مبحث نخست: مفهوم و پیشینه حمایت از حریم خصوصی

در اين مبحث، ابتدا به تعريف حريم خصوصي پرداخته و در ادامه، به تحقيق در مورد پيشينه حمايت از حريم خصوصي در حقوق ايران و اسناد بين المللي پرداخته ايم:

گفتار نخست: مفهوم حریم خصوصی

«حريم خصوصي»، از جمله مفاهيم نوظهوري است كه داراي معاني لغوي و اصطلاحي متعددي مي باشد، در اين گفتار سعي شده است تا به تعدادي از اين تعاريف، اشاره گردد:

بند نخست: معنای لغوی حریم خصوصی

در فرهنگ حقوقی آکسفورد در تعریف حریم خصوصی آمده است: « حق برای خود بودن (The right to be left alone)، حق زندگی خصوصی[1] (The right to a private life) آن گونه که در ماده 8 کنوانسیون اروپایی حقوق بشر،[2] انعکاس یافته است، این حق مشتمل است بر حریم ارتباطات (مکالمات تلفنی، مکاتبات و غیره)، حریم خانه و اداره، حمایت محیطی، حمایت از تمامیت فیزیکی و حمایت از تعقیب غیرموجه…»

مفهوم «حريم خصوصي»[3] در چندين رشته از علوم از جمله روان‌شناسي، جامعه‌شناسي، انسان‌شناسي، علوم سياسي، حقوق، معماري، و فلسفه به کار رفته و مطالعه شده است؛ حريم از حرمت گرفته شده و حرمت در لغت به معاني زير است:

  1. حرمت المنازل: يعني پاس احترام منازل مسکوني مردمان داشتن و هتک حرمت منازل نکردن.
  2. حرمت دم: يعني ممنوع بودن تعرض به جان مردم.
  3. حرمت عين: يعني حرمت زناشويي.
  4. حرمت مال: يعني ممنوع بودن تعرّض به مال مردم.

حريم به معناي حرمت و ممنوع بودن است و تعرض ديگران به صاحب حريم ممنوع ‎حرام ‎بوده  است و اگر تعرضي صورت گيرد، جرمي تحقق يافته است[4].

برخي از پژوهشگران تعاريفي از اين مفهوم را در نظر گرفته اند که بر «انزوا»، کناره‌گيري و نداشتن تعامل تأکيد مي کند؛ گروه ديگري از تعاريف، کمتر به شخصيت «کناره‌جو» و بيشتر بر مفهوم «نظارت انتخابي بر روابط» تأکيد مي‌کنند؛ يكي از نويسندگان معاصر، پيشنهاد مي‌کند حريم خصوصي، کنترل شخص بر توزيع اطلاعات مربوط به خود تعريف شود و لذا حريم خصوصي را به اين صورت تعريف مي‌داند: «حق افراد، گروه‌ها يا مؤسسات نسبت به اينکه براي خويشتن تعيين کنند گرچه زماني، چگونه و تا چه اندازه‌اي اطلاعات مربوط آن‌ها به ديگران قابل مخابره باشند»[5]. در مجموع، مي‌توان گفت صاحب‌نظران برجستة دنيا به‌رغم چندين دهه مباحثات علمي، هنوز نتوانسته اند تعريف واحدي از حريم خصوصي ارائه دهند. از سوي ديگر، در غالب کشورها نيز تعريف قانوني از حريم خصوصي وجود ندارد. به بيان ديگر، قوانين اين کشورها تعريفي از آنچه زندگي خصوصي ناميده مي‌شود يا آنچه زندگي خصوصي را شامل مي‌شود يا به آن مربوط است؛ در بر ندارد.

بدون شک، قانون‌گذاراني که با اين موضوع مواجه شده اند، دلايلي داشته‌اند که در مقررات قانوني، حالات مختلف اين مفهوم را به‌دقت تعريف نکرده‌اند. البته ارائة چنين تعريفي به‌يقين آسان نخواهد بود؛ زيرا يک تعريف مختصر نمي تواند تمام موقعيت هايي را که در تفسير و اجرا به وجود مي‌آيد، پيش‌بيني کند. همچنين، پيشرفت‌هاي فني همانند تحولات بينشي، نگرشي و رفتاري، تعريفي فوري، نامناسب، کهنه، ناکافي و يا فوق‌العاده محدودکننده را نفي مي‌کند؛ ضمن اينکه پايگاه و موقعيت اجتماعي افراد و نقشي که در جامعه ايفا مي‌کنند، مي تواند سعه و ضيق يا مصاديق زندگي خصوصي را تغيير دهد؛ بنابراين، با توجه به اين دلايل، ارائة تعريف لغوي واحد از حريم خصوصي تاکنون غيرممکن بوده است[6].

بند دوم: معانی توصیفی و هنجارین حریم خصوصی

حریم خصوصی، در معني هنجارين، گستره ای از عقاید، اعمال، رفتارها، ویژگی ها و مختصات هر شخصی است که برای عموم مردم آشکار نیست و وی به افشای آن رضایت ندارد و به ورود و نظارت دیگران عکس العمل نشان می دهد[7]. به طورمثال، مراد از حریم خصوصی در مناسبات خانوادگی، قلمرو و محدوده ای از عقاید، احساسات، اعمال، رفتار و ویژگی های هر عضو خانواده است که برای دیگر اعضاء آشکار نبوده یا در صورت آشکار بودن، او رضایت به آن ندارد و نسبت به ورود و نظارت دیگر اعضاء واکنش نشان می دهد. همانگونه كه اشاره گرديد بديهي است نبود تعريف روشن و صريح، به معناي حمايت نکردن از اين حق در قوانين و مقررات کشورها نيست بلکه مي‌توان در روية قضايي هر کشور به دنبال تعريف کاربردي حريم خصوصي بود[8].

حريم خصوصي به روشهاي تحليلي و مصداقي، توصيف و تعريف مي‌شود تا اندکي از ابهام مفهومي يا مصداقي آن برطرف گردد. منظور از تعريف تحليلي[9]، بيان عناصر ماهوي يک مفهوم است. در اين روش ابتدا نام مجموعة بزرگ‌تري که آن چيز را در بر مي‌گيرد، آورده مي‌شود و سپس، با ذکر يک ويژگي، آن را از باقي چيزها در همان مجموعه متمايز مي‌سازد. تعريف به عام و خاص يا تعريف با روش تحليل، بهترين و دقيق‌ترين روش تعريف است.

با توجه به اين روش تعريف و با در نظر گرفتن انتقادات وارد بر ساير تعاريف، به نظر مي‌رسد تعريف زير براي حريم خصوصي مناسب‌تر است: «اطلاعات، ارتباطات، فضاها و متعلقاتي که خواه از نظر فطري و خواه از نظر فرهنگي در وهلة نخست به فرد معيني اختصاص دارد و پيش از اين به‌طور علني و عمومي منتشر نشده است»[10].

 متن فوق تکه ای از این پایان نامه بود

برای دیدن جزییات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

متن کامل پایان نامه

متن کامل

دسته‌ها: پایان نامه حقوق