• بيان مسئله

 هواپیماربایی از جمله جرایم مهم بین المللی به حساب می آید كه به صراحت می توان گفت شاید کمتر کشوری در جهان یافت شود که مورد هجمه این جرم قرار نگرفته باشد.   اولین هواپیما ربایی ثبت شده در جهان به سال 1930 میلادی بر میگردد و از آن سال به بعد صدها مورد دیگر در جهان به وقوع پیوسته است، ایران نیز مصون از این جرم نبوده و به خصوص پس از پیروزی انقلاب و در زمان جنگ ایران و عراق به کرات شاهد هواپیما ربایی از طرف گروههای مختلف بوده ایم.  باتوجه به اینکه این جرم صدمات جبران ناپذیری را بر مسافران، تجارت، امنیت، و کشورهای مختلف به لحاظ اقتصادی، فرهنگی و سیاسی وارد می کند بدین جهت کشورهای مختلف جهان تصمیم گرفتند به صورت جدی با این امر مبارزه کنند.

اولین بار به ابتکار و دعوت دولت فرانسه سال 1925 میلادی کنفرانسی با عنوان « حقوق خصوصی هوا» در پاریس تشکیل شد. در این کنفرانس شرکت کنندگان تصمیم گرفتند کمیته بین المللی متخصصان حقوق هوایی را تشکیل دهند.  راجع به حقوق هوايي برخی بر این باورند که حقوق هوایی « مجموعه قواعد و مقرراتی است که روابط ناشی از بهره برداری هوایی را تنظیم می کند .» گروه دیگری آن را شاخه ای از علم حقوق می دانند که کلیه ارتباطات ( عمومی، خصوصی، ملی و بین المللی ) ناشی از هوانوردی و مقررات مربوط به آنها را مطالعه می کند.  اما کامل ترین تعریف  از حقوق هوایی عبارت است از اینکه: « حقوق هوایی را رشته ای از علم حقوق دانسته اند که قوانین و قواعد حقوقی مربوط به تنظیم عبور و مرور هواپیماها و بهره برداری از آنها و همچنین روابط ناشی از این فعالیت ها را بررسی می کند».  (صفوي، 1362، ص 17)    

 همچنین اسناد متعدد بین المللی نیز در این رابطه به تصویب رسیده است که می توان به کنوانسیون 1929 ورشو – کنوانسیون 1961گواداخالارا – کنوانسیون 1999 مونترال – پرتکل 1955 لاهه – پرتکل 1971 گواتمالا  و پرتکل چهارگانه مونترال 1975 را می توان از جمله این اسناد بر شمرد.با وقوع حوادث مهم مشکوک 11 سپتامبر 2001 وحملات انتحاری هواپیماهای ربایش شده به برج های مرکز تجارت جهانی و دیگر مراکز استراتژیک آمریکا نگاه کشورهای جهان به این جرم مهم بین المللی تغییری بنیادین ایجاد کرد و کشورهای جهان سعی نمودند هراسان و با احتیاط بیشتری از وقوع چنین اعمالی جلوگیری نمایند.  (مظفري، 1390. ص71)

 در ایران نیز قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392 به این مورد پرداخته است؛ که با بررسی قوانین موجود و مصوب در این زمینه خلاهای قانونی، شروع به جرم و معاونت، کیفر و مجازات مجرمان و مرتکبان و همکاری بین المللی جهت جلوگیری از وقوع هواپیما ربایی و همکاری کشورها در مجازات مجرمان و مرتکبان در عرصه بین الملل و عودت هواپیما و برگرداندن کالاها یا مسافران به مبدا یا مقصد از اهداف این پایان نامه می باشد.

  • اهميت و ضرورت تحقيق

اعمال غيرقانوني عليه سلامتي هواپيما و امنيت هواپيمايي كشوري يك سابقه طولاني داشته و حتي قبل از تاسيس سازمان ملل و سازمان هواپيمايي بين المللي كشوري شروع شده است.هواپيماربايي ممكن است به انگيزه هاي مختلف از جمله انگيزه هاي سياسي و حكومتي(مانند هواپيماربايي فلسطيني ها در سال 1970 كه طي آن هواپيماربايان خواستار آزادي هفت تن زنداني فلسطيني در مقابل آزادي گروگان ها گشتند.)،انگيزه هاي تبليغاتي و مالي (مانند هواپيماربايي سال 1971 كه رباينده مبلغ دويست هزار دلار در مقابل آزادي مسافران مطالبه نمود).

 

به هر حال جرايم هوايي با هر انگيزه،نظم جهاني و بين المللي و داخلي را به مخاطره مي اندازد(نمونه بارز و نو ظهور آن حادثه 11 سپتامبر 2001 است كه در نتيجه آن نه تنها جان هزاران نفر گرفته شد كه نظم داخلي و بين المللي به طرزي بي سابقه به مخاطره افتاد).  لذا مي بايست با وضع قوانين خاص و دقيق و قاطع ارتكاب اين گونه جرايم را كاهش داد و به حداقل رسانيد.  همچنين به لحاظ ماهيت جرايم عليه امنيت هوايي كه يك جرم بين المللي شناخته مي شود و ممكن است قوانين كشورهاي مختلف(كشور ثبت كننده هواپيما-كشور محل فرود هواپيما-كشوري كه هواپيما بر فراز آن به حركت در مي آيد-كشوري كه مجرم تابعيت آن را دارد) در شناسايي جرم و مجرم دخالت داشته باشند، شناخت قانون حاكم از جمله مباحث دقيق حقوقي خواهد بود از طرفي كليه اين جرايم ممكن است به وسيله يك فرد يا گروه يا كشور صورت يابد.

مسئله مهم و مورد توجه ديگر،ايجاد روش هاي نو به صورت مداوم جهت پيشگيري از ارتكاب جرايم عليه امنيت هوايي است،چرا كه مرتكبين اين جرايم در مقابل تمامي تدابير پيشگيري كننده همچنان قادر بوده اند با توسل به روش هاي جديد نيابت خود را تحقق بخشند.  سالانه، حوادث و جرائم زیادی درون هواپیماهای مسافربری توسط مسافران نابهنجار و قانون‌شکن وقوع می‌یابد که به نوبه خود موجبات اخلال و ناامنی در پرواز، تهدید جانی و مالی مسافران و نگرانی دولتها را فراهم کرده است.  (بهارلو، 1383، ص 40)

پرواز توسط هواپیماها همواره امری خطیر و از نظر امنیتی واجد اهمیت فراوان در مجامع بین المللی محسوب می شده است.  به علاوه توسعه ارتباطات و نيز توسعه و پيشرفت وسايل حمل و نقل اين امكان را كه هر روزه جرايم زيادي در خارج از قلمرو حاكميت دولت ها توسط اتباع آن ها، يا عليه منافع عاليه آن ها ارتكاب يابد فراهم آورده است. طبيعت برخي از اين جرايم سازمان يافته بين المللي همچون هواپيماربايي به گونه اي است كه نتايج زيانبار آن نه تنها دامنگير قربانيان آن و كشور محل وقوع جرم مي شود بلكه منافع و مصالح كشور هاي ديگر و حتي جامعه ي بشري را در معرض خطر قرار مي دهد.  (پوربافراني، 1390، ص 1)

1-3 سوالات تحقيق

سوالات اصلي اين پايان نامه عبارتند از:

  1. آيا قوانين و مقررات ايران ناظر به جرم هواپيماربايي با مقررات مندرج در مهم ترين كنوانسيون هايي كه در اين رابطه به تصويب رسيده انطباق دارد؟
  2. آيا قوانين و مقررات ايران ناظر به جرم هواپيماربايي،به موضوع صلاحيت قضايي و قانوني ايران پرداخته اند؟

1-4 فرضيه تحقيق

 در عين حال فرضيه هايي نيز در اين پايان نامه متصور است:

قوانين ومقررات ايران ناظر بر جرم هواپيماربايي تا حد زيادي با مقررات و كنوانسيون هاي بين المللي انطباق دارد.

2- قوانين خاص حاكم بر جرم هواپيماربايي به طور كامل به صلاحيت قضايي و قانوني ايران نپرداخته است و در اين رابطه خلأهايي وجود داشته كه با تصويب ماده 5 قانون مجازات اسلامي مصوب سال 1392 خلأهاي قانوني تا حدي بر طرف گرديده است.

 

1-5 اهداف تحقيق

یافتن نقاط ضعف و قوت و تبیین کاستی های موجود در زمینه شناساندن منشأ و مبنای جرم هواپیماربایی در داخل و خارج از مرزها می باشد. با توجه به تصویب قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392 و پرداختن به صلاحیت قانونی و قضایی در رسیدگی به جرایم موضوع قوانین خاص و نیز تعزیرات به عمل آمده در مبحث شروع به جرم،  پرداختن به این موضوع از این حیث جدید می باشد.

و همچنین سعی شده، این بحث که: آیا قوانین و مقررات داخلی ناظر بر جرم هواپیماربایی با مقررات مندرج در کنوانسیون هایی که در این رابطه به تصویب رسیده انطباق دارد یا خیر.  و همچنین روشن شود که آیا قوانین و مقررات داخلی ناظر به جرم هواپیماربایی، به موضوع صلاحیت قضایی و قانونی ایران پرداخته اند یا خیر.   و اینکه چقدر موضوع جرم هواپیماربایی برای کشور ایران اهمیت داشته است.

هدف دیگر از این پژوهش و انتخاب این عنوان، نپرداختن و نبود چنین پژوهشی در این راستا بود.

1-6 هدف كاربردي تحقيق

هدف کاربردی این تحقیق، یافتن خلاهای موجود در معرفی جرم هواپیماربایی است که می تواند در دانشگاهها، مراکز علمی-پژوهشی و قوه قضاییه، پليس فرودگاه و سازمان هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران مورد استفاده قرار گیرد.

1-7 پيشينه تحقيق

باتوجه به اينكه جرم هواپيماربايي يك جرم مخل امنيت و منافع عمومي دولت ها و ملت ها مي باشد اما تاكنون تحقيقات و مقالات زيادي در اين مورد موجود نمي باشد، همين امر برخي افراد جامعه ي حقوقي را برآن داشت تا به جنبه هاي حقوقي اين مهم بپردازند و تحقيقات و پژوهش هاي خود را در كتاب يا مقالات خود بياورند تا توانسته باشند قدمي كوچك در اين موضوع داخلي و بين المللي برداشته باشند.

 البته تحقيق و پژوهش پيرامون اين موضوع با موانع و مشكلاتي نيز رو به رو است كه از جمله كمبود منابع و كتب در رابطه ي با اين قضيه و عدم همكاري برخي ارگان ها در كمك به اين موضوع از اين موانع و مشكلات مي باشد، براي مثال از جمله كتاب هايي كه در اين مورد نوشته شده و در ايران تاكنون ترجمه نشده است كتاب اسكاي جك(Sky Jack ) نوشته ي آقاي تيم ويكاري(Tim Vicary) كه انتشارات تهران اشتياق در سال 1377 آن را به چاپ رسانده و متاسفانه ترجمه ي آن در كتابخانه ي ملي ايران نيز يافت نشد.

خرید و دانلود متن کامل پایان نامه فوق در این لینک

دسته‌ها: پایان نامه حقوق