پايان نامه کارشناسی ارشد رشته حقوق:حدود اختیارات ضابطین عام قضایی

 دانلود پایان نامه

عنوان کامل پایان نامه :

 حدود اختیارات ضابطین عام قضایی

قسمتی از متن پایان نامه :

    

علل پيدايش پلیس

رسالت پليس و به عبارت ديگر فلسفة وجودي پليس را بايد از دو دیدگاه متفاوت بررسی كرد. البته در بسياري از موارد، اين دو مجرا داراي نقاط اشتراك فراواني بوده و در نهايت هدف يكساني را دنبال مي‌كنند، اما به لحاظ درك صحيح و دقيق آن مي‌بايست در ابتدا، وجوه تمايز آن ها نيز قيد شوند. رسالت اصلي و اوليه پليس در هر كشور را مي‌توان استقرار و حفظ نظم و امنيت عمومي‌دانست.

در ايران، بر اساس مادة‌ 3 قانون نيروي انتظامي‌جمهوري اسلامي‌ايران مصوّب 1369، «هدف از تشكيل اين نيرو، استقرار نظم و امنيت و تأمين آسايش عمومي ‌و فردي و نگهباني و پاسداري از دستاوردهاي انقلاب اسلامي‌در چارچوب اين قانون، در قلمرو كشور جمهوري اسلامي‌ايران است.» اما مطلب مهمي‌كه نبايد از آن غافل شد و شالودة بحث ما را در اين قسمت تشكيل مي‌دهد، اين است كه پليس عموماً در قوانين و مقررات و همچنين از ديد عموم مردم، اغلب با عنوان ضابط قضايي شناخته مي‌شده است، بنا بر اين اعتقاد، مأموريت پليس چيزي جز كشف جرم، دستگيري بزهكاران، حضور به موقع در صحنه جرم، تعقيب بزهكاران، استماع اظهارات بزهديدگان، شهود، مطلعين و….. و به طور كلي، با مأموريت مبارزه با جرم و بزهكار مرتبط بوده است. بدين ترتيب مي‌توان نتيجه گرفت كه نقش پليس درگذشته و در اذهان عمومي، فقط در چارچوب نظام عدالت كيفري تصور مي‌شده است، اما با پيشرفت جوامع و دستيابي فعالان عرصه‌هاي جرم‌يابي و جرمشناسي، به نتايج شگرف حاصل از پيشگيري از جرم و پذيرش اين نهاد در قلمروي سياست جنايي اغلب كشورها، پليس امروزه فقط با رسالت سنتي خود شناخته نمي‌شود. بدين سان در جوامع امروزي، رسالت پليس صرفاً در قالب عملكردهاي ضابط قضايي نبوده و مواردي را كه حاكي از اجراي تدابير و سياست هاي پيشگيري است نيز در برمي‌گيرد.

كاملاً روشن است كه وظايف پليس، منحصر به وظايف مرتبط با پيشگيري از وقوع جرم، حفظ نظم، اجراي قوانين و مقرّرات راهنمايي و رانندگي، و از جمله، وظايف خاص پليسي كه در تمامي‌كشورها مرسوم بوده، نيست؛ بلكه وظايف بسيار ديگري نيز برعهدة‌ اين نيرو گذاشته شده است از جمله صدور گذرنامه، شماره‌گذاري خودرو، صدور گواهي عدم سوء پيشينه كيفري، صدور گواهينامه رانندگي، امور نظام وظيفه و…. كه هر كدام از اين وظايف بنا به مورد مي‌تواند به سازمان هاي ذي‌ربط ديگري واگذار گردد.[1] با نگاه مختصري به مادة ‌4 قانون نيروي انتظامي‌جمهوري اسلامي‌ايران مصوّب 1369 نيز اين موضوع به چشم مي‌خورد. اما همانطور كه ذكر شد، رسالت اوليه و ذاتي پليس، حفظ نظم و امنيت عمومي‌است.

تشكيل هر سازماني علت خاصي دارد. مهمترين علت ضرورت و نياز يك جامعه است كه دستگاهي را به وجود مي‌آورد يا آن را منحل مي‌سازد. علت پيدايش پليس منوط به چند امر است:

1- علت اساسي به وجود آمدن اين نيرو، اقتضاي نظم عمومي‌است. به عبارتي هر گاه مقرّر گردد كه رابطه افراد جامعه بر اساس رعايت حقوق يكديگر و عدم تجاوز به حقوق ديگران استوار شود، ضمانت اجرايي اين امر مستلزم تأسيس نيرويي است كه بتواند ناظر براجراي دقيق آن باشد. به همين علت تنها وضع و تصويب و اعلام قانون نمي‌تواند موجب استقرار نظم و امنيت در جامعه باشد، بلكه قبل از آن بايستي نظم و امنيتي برقرار باشد تا قوه مقننه بتواند آزادانه و در محيطي امن به قانونگذاري بپردازد.

2- پليس ابزاري جهت اجراي قانون است. هر گاه نظم و امنيت داخلي مختل شود، در اين صورت وظيفه پليس حفظ نظم و تأمين امنيت نيست، بلكه در اين حالت مداخله پليس براي اجراي قانون و اعمال مجازات نسبت به متجاوز است .

3- نياز عمومي‌جامعه به پليس به منظور ارائه خدمت به شهروندان، از ديگر علل وجودي پليس است. بسيار اتفاق مي‌افتد كه شهروندان به وجود پليس نياز پيدا مي‌كنند، بدون آنكه اين نياز با نظم يا اجراي قانون مرتبط باشد. در چنين مواردي خدمات پليس بيشتر به دلايل صلاحيت و اعتمادي است كه براي وي قائل شده اند. مانند نگهداري افراد گم شده، مسن، مجانين و ديوانگان و فراريان از منزل توسط پليس و اطلاع به خانواده ها و انتقال آنها كه در اين حالت بيشتر سيستم پليسي خدمت پديدار مي‌گردد.

4- گاهي توسعه فعاليت هاي جامعه در شئون مختلف تجاري، اقتصادي، ورود و خروج افراد، كالاها  ايجاد سازماني را به نام پليس ضروري مي‌سازد. هر چند در اين حالت تلفيقي از سه علت ياد شده به مورد اجرا گذاشته مي‌شود، ليكن به علت تخصصي بودن قضايا حضور پليس ضرورت پيدا مي‌نمايد، زيرا تصادف رانندگي، كنترل ورود و خروج مسافران از موزه ها و فرودگاهها و .. نياز به افراد متخصص دارد كه تعليمات لازم را ديده باشند. با توجه به مراتب فوق مي‌توان به شرح زير نتيجه گيري كرد:

الف) پليس براي برقراري نظم عمومي‌به وجود مي‌آيد، در چنين حالتي پليس عامل كنترل اجتماع است.

ب) پليس براي اجراي قانون، دستگيري متخلفين و مجرمين به وجود مي‌آيد، در اين صورت پليس پيرو دستورهاي قانون است.

ج) پليس براي ارائه خدمت و تأمين نيازهاي شهروندان ايجاد مي‌گردد. مع الوصف علي رغم روشن شدن وظايف فوق و اهداف مذكور در بسياري از كشورها پليس براي برقراري نظم سياسي حفظ حيات و موجوديت دستگاه حاکم ايجاد مي‌گردد و به صورت عاملي براي سركوبي و رؤيارويي با مردم در آمده است. در اينگونه جوامع، پليس عاملي در دست حكومتهاست كه از اهداف خويش دور افتاده است.[2]

 

[1]. مرگان، راد؛ نقش و وظيفه پليس، ترجمه راحله الياسي، فصلنامه دانش انتظامي، شماره 2، تابستان 80، ص 179.

[2]. مير شفيعيان، بیتا، جزوه آموزشي پليس و اجتماع، تهران: انتشارات آريا، سازمان پليس قضايي، چاپ اول، 1355، ص 42.

 

 

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

اهداف تحقیق

– آشنایی و شناخت ضابطین عام قضایی

– حدود اختیارات ضابطین عام در جرائم مشهود

– تفکیک ضابطین عام از ضابطین خاص

– شناخت معایب و نواقص اقدامات پلیس بعنوان ضابطین عام

– ارائه راهکار منطقی و معقول جهت ضابطه مند ساختن اقدامات ضابطین عام قضایی

د: سئوال های تحقیق

1- ضابطین عام قضایی چه کسانی هستند؟

2- دامنه اختیارات ضابطین عام در جرائم مشهود چیست؟

3- تفاوت اساسی ضابطین عام و ضابطین خاص چیست؟

4- راهکار اساسی برای داشتن پلیسی آگاه و مطلع به قوانین و مقررات موجود و تاثیر آن در امنیت اجتماعی و قضایی چیست؟

Author: 92