پايان نامه کارشناسی ارشد رشته حقوق:اصل برائت و تعارض آن با منافع عمومی

 دانلود پایان نامه

عنوان کامل پایان نامه :

 اصل برائت و تعارض آن با منافع  عمومی

قسمتی از متن پایان نامه :

 

گفتار پنجممبانی تاریخی اصل برائت

وجود «اصل برائت» به شکل امروزی آن حاصل تحولات گسترده اجتماع در طول زمان و نیز جانفشانی روشنفکران؛ فیلسوفان وحقوقدانان است. با نگاهی به مطالعات تاریخی، این نتیجه بدست می آید که در گذشته های دور و حتی یکی دو قرن اخیر، جز در برخی اتهامات قابل پذیرش نبوده و در صورت عدم توانایی شاکی بر ارائه دلیل کافی علیه متهم اثبات بی گناهی بر عهده خود متهم واگذار می شده است.[1]

اگرچه برخی از نشانه های «اصل برائت»متهمین را در پاره ای از قوانین به جا مانده از ادوار گذشته می توان دید. به عنوان نمونه می توان به مجموعه قوانین حمورابی اشاره نمود، همچنین می توان به دستور آنتونیوس[2]در حقوق روم اشاره نمود که مقرر  کرد « در موارد شک و تردید نسبت به مجرم بودن متهم» ، به سود او بایستی قضاوت شود و هر کس مادام که گناه او ثابت نشده، بی گناه است.[3] البته علی رغم نشانه های فوق مبنی بر پذیرش اصل برائت موارد بیشماری دیگری  ازجمله توسل به اوردالی[4] یا داوری ایزدی[5] می توان یافت که نشان از بی توجهی به اصل برائت و عدم پذیرش آن می باشد.در حقوق اسلام اگر چه به استناد برخی از آیات قرآن کریم[6] و نیز با توسل به برخی اصول عملیه بدون تردید می توان به پذیرش و اعطای جایگاهی رفیع برای فرض برائت حکم کرد ،لیکن متاسفانه شواهد تاریخی حکایت از آن دارد که در عمل ،در اعصار مختلف،فرض مذکور به دفعات و به طور مستمر نادیده انگاشته شده است.[7]

پس از ظهور عصر روشنگری در اروپا و پدیدار شدن اصحاب دایره المعارف به زعامت دیدرو و سایر روشنگران چون لاک،منتسکیو،ژان ژاک روسو،کلماتی چون انسان ذی حق،آزادی و حقوق فطری آنها آرام آرام شکل گرفت و در اذهان مردم آن روزگار رسوخ کرد.[8]همین تعلیمات و روشنگری ها زمینه ساز انقلاب کبیر فرانسه به سال 1789 میلادی شد.[9]انقلابیون به سال 1791 از طریق مجلس قانونگذاری شهامت یافتند که کلمات آزادی،برابری،برادری را شعار خود نمایند.این بیان درست حدود 12 قرن یعنی سال 1176 سال پس از ظهور اسلام بود.

اروپا به تدریج و به زحمت می خواست راهی را از میان سنگلاخ ها بگشاید که اسلام 12 قرن قبل آن را پیموده بود و این شعارها را عملا به موقع اجراء گذاشته بود.با این بیان حق داریم ادعا کنیم که اروپا به راهی گام گذاشت که قرن ها مسلمانان آن را طی کرده و با شعارهای متعالی توسعه داده و تشریح کرده بودند.بعضی از این شعارها جنبه مقدس و لاتغیر دارند که در اعلامیه هی متعدد جهانی حقوق بشر انعکاس یافته که از آن جمله توجه به اصل برائت می باشد.[10]

[1] آشوری،محمد،عدالت کیفری،نشر گنج دانش،چاپ اول،1376،ص135

[2] antinotos

[3] حجتی کرمانی،علی،سیر قضاوت در ادوار مختلف تاریخ،نشر مشعل،چاپ اول،1369،ص 180

[4] ordalie

[5] براساس اوردالی ،قضات بر این باور بودند که ایزدان به کمک متهم بی گناه خواهد شتاف و چنین متهمی از آزمون اوردالی سربلند بیرون خواهد آمد. این شیوه در منشور حمورابی ، در ایران باستان ودراروپای قرون وسطی به کرات دیده می شود.اوردالی دلیلی قضایی است که تحت عنوان داوری ایزدی در قرون وسطی متداول بوده است.توسل به این دلیل از 1215 به موجب تصمیم متخذه از سوی چهارمین شورای عالی کلیسا ممنوع اعلام شد.

 

 

[6] آیات 77 و 78 سوره یوسف«قالوا یا ایها العزیز ان له ابا شیخا کبیرا فخذ احدنا مکانه انا نراک من المحسنین قل معاذ الله ان ناخذ الا من وجدنا متاعنا عنده انا اذا الظالمون»

[7] آشوری،محمد،آیین دادرسی کیفری،جلد 2،نشر سمت،چاپ هشتم،1386،ص 236

[8] برای اطلاعات بیشتر در زمینه پیدایش عصر روشنگری و پس از آن دوران علمی و صنعتی در اروپا می توان به کتاب دوره چهار جلدی فهم جامعه مدرن،انشاران آگه،چاپ اول،1386 مراجعه کرد.

[9] برای اطلاعات بیشتر در این زمینه رجوع کنید به،قاضی،ابولفضل،حقوق اساسی و نهادهای سیاسی،نشر دادگستر،چاپ پنجم،بهار 1378 و همان نویسنده،گفتارهایی در حقوق عمومی،نشر دادگستر،چاپ اول،1375 و عالیخانی،حسن،حقوق اساسی و نهادهای سیاسی،نشر دستان،چاپ اول،1379

[10] محقق داماد،سید مصطفی،قواعد فقه،بخش جزایی،چاپ هشتم،پاییز 1386،ص 5

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

سوالات تحقیق

تحقیقی که پیش رو دارید در پی پاسخ به یک پرسش اساسی است و آن اینکه آیا اصل برائت با منافع عمومی در تعارض می باشد یا خیر؟در صورتی که به این پرسش پاسخ مثبت داده شود در صدد بررسی و مطالعه این مسئله خواهیم بود که اصل برائت در چه مواردی با منافع عمومی در تعارض می باشد.

اهداف تحقیق

امروزه اصل برائت به عنوان یکی از اصول مسلم حقوقی در تمام نظامهای  حقوقی مدرن پذیرفته شده است.اما این اصل در همان نظامهای حقوقی دارای استثنائاتی است که ریشه در تعارض با منافع عموم دارد.آنجایی که صحبت از منافع عمومی افراد یک جامعه می شود، اصل مذکور نیز دارای استثنائاتی می باشد.بدین منظور پس از توضیح در باب کلیات و مفاهیم اصل برائت در پی آنیم که موارد استثناء را به طور مفصل شرح دهیم.

Author: 92