دانلود پایان نامه

عنوان کامل پایان نامه :

 جایگاه قاعده مصلحت در اداره حکومت اسلامی

قسمتی از متن پایان نامه :

 

 

مقدمه:

مصلحت، عنوانی آشنا و پر کاربرد درفقه و اصول است. مفهوم خیر، صلاح و منفعت که از واژه مصلحت فهمیده می شود می تواندهمه خواسته ها وآرزوهای انسان را پوشش دهد؛ هرچند در مصادیق آن اختلاف و اشتباه فراوان است. ادیان الاهی به طور عام و دین اسلام به طور خاص مدعی خیر و صلاح بشر هستند که از طریق آن، سعادت و رستگاری انسان رقم می خورد. صلاح ، خیر وسعادت آنگاه به دست می آید که به دستورها و خواسته های اسلام عزیز جامه عمل پوشانیده شود. مَن عَمِلَ صالِحاً مِن ذَکَرِاو أنثَی وَ هُوَ مـُومِنٌ فَلَنُحیِینَّهُ حَیَاهً طَیـِّبَةً [1]

در ابتداي اين تحقيق لازم است به مفاهيم كليدي و موثر در فهم مسأله مورد پژوهش و تعاريف آن ها اعم از لغوي و اصطلاحي بپردازيم. مفاهيمي چون مصلحت ، حكم ، مصالح مرسله و مشتقات آن، رابطه مصلحت با مسائلي چون ضرورت ، تكليف ، عقل و … از جمله مفاهیم موثری هستند که بحث از آن ها اجتناب ناپذیر است.

 

 

1-1 معنای لغوی و اصطلاحی مصلحت

1-1-1. معناي لغوي مصلحت :

علما و انديشمندان درباره‌ي اين مسأله تعاريف گوناگوني ارائه داده‌اند كه به چند نمونه از مهمترين آنها اشاره مي كنيم :

  • مصلحت از ريشه « صلح » در برابر « مفسده » است و مقصود همان معنايي كه در مقابل فساد است مي باشد. الصلاح ضد الإفساد و هما مختصان فی أکثر الإستعمال بالأفعال و قوبل فی القرآن تارهً بالفساد و تارهً بالسیئه.[2]
  • مصلحت بر وزن منفعت كه در آن 3 احتمال موجود است :

الف ) اسم مكان است به معناي مكان صلاح؛

ب ) مصدر ميمي است به معناي صلاح ديدن و حسن داشتن؛

ج ) معناي مصدري اصلاح كه ضد إفساد است.[3]

ابن منظور در لسان العرب مي نويسد: « صَلَح یصلَحُ یصلُحُ صلاحاً و صلوحاً، صلاح در مقابل فساد و اصلاح نقيض افساد است. »[4]

  • در أقرب الموارد نيز آمده است : مصلحت چيزي است كه بر انجام كاري مترتب، و سبب و انگيزه صلاح و شايستگي مي گردد گفته مي شود امام مصلحت را در آن مي داند، يعني آن شيء چيزي است كه بر شايستگي بار مي شود و اعمالي كه انسان قصد مي كند كه سبب نفعش مي شود از قبيل شايستگي ناميده مي شود.[5]

و در یک جمع بندی کلی می توان معنای لغوی مصلحت را درستی و آنچه به درستی می انجامد دانست، در مقابل نابسامانی و آنچه به نابسامانی می انجامد.

 

[1] – قران کریم،نحل،16.

[2] – الراغب الاصفهانی، ابی القاسم حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، طهران، مکتبه المرتضویه، 1372، ج1، ص489.

[3] – مولوی وردنجانی، سعید، مصلحت در فقه اسلام و نقش آن در قانونگذاری جمهوری اسلامی ایران،پایان نامه کارشناسی ارشد، مدرسه عالی شهید مطهری، 1375، ص15.

[4] – ابن منظور، لسان العرب، دار احیاء التراث العربی، بیروت، 1416، ج2، ص516.

[5] – الشرتوتی، سعیدخوری، أقرب الموارد، افست رشیدیه، [بی تا، بی جا]، ماده صلح.

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

اهداف پژوهش:

اهداف این تحقیق عبارتند از:

  • چگونگی تأثیر قاعده مصلحت در احکام اسلامی
  • بررسی وتبیین محدوده قاعده مصلحت در حکومت اسلامی
  • تبیین لزوم تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام

سئوالهای تحقیق:

  • آیا احکام، اعم از اولیه و ثانویه و حکومتی تابع مصالح و مفاسد اند؟
  • آیا محتوای احکام صادره از سوی فقیه حاکم همان احکام اولی و ثانوی است؟
  • آیا فقیه حاکم، با توجه به مصلحت حکومت اسلامی می تواند احکام اولیه را موقتاً تعطیل نموده و حکم جدیدی صادر نماید؟
  • آیا ارکان حکومتی حسب مورد، موظف به رعایت عنصر مصلحت نظام و مصالح عمومی، در تصمیم گیری های خود هستند؟
  • آیا مصوبات مجمع تشخیص مصلحت نظام، مشمول عنوان حکومتی است؟
دسته‌ها: پایان نامه حقوق