پايان نامه ارشد حقوق:شناسایی حدود اختیارات ضابطین عام قضایی

 دانلود پایان نامه

عنوان کامل پایان نامه :

 حدود اختیارات ضابطین عام قضایی

قسمتی از متن پایان نامه :

    

تاریخچه ضابطین عام قضایی

دستگاه انتظامی (پلیس) از جمله سازمانها و نهادهایی است که می‌توان گفت تاریخچه تشکیل و تکوین آن با تاریخ تشکیل اجتماع برابر است. زیرا تشکیل و بقای هر جامعه نیازمند وجود روابط منظم و تعیین شده ای است از این رو برای حفظ و ارتقای این روابط، مسئولان هر جامعه و حکومت، اشخاصی را عهده‌دار انجام این امر می‌کردند. این نهاد در هر عصر و جامعه ای با نامی‌خوانده می‌شده و با توجه به نوع حکومت (مذهبی، غیرمذهبی و…) دارای حدود وظایف و اختیاراتی بوده است. هم‌اکنون، تقریباً در سراسر دنیا این سازمان را با نام پلیس می‌شناسند. لذا، جهت آشنایی با تاریخچه پلیس و علت پیداش آن موضوع در چهار عنوان  بیان می‌گردد.

بند اول: دوران باستان تا دوره قاجاریه

این بخش را به دلیل اهمیت کمتر و عدم وجود تغییرات بنیادی در سازمان پلیس به اختصار توضیح می‌دهیم.

در زمان آریاییها با اینکه حل و فصل دعاوی اغلب مخاصمان بر عهده ریش سفیدان و رئیس قبایل بود اما برای حفظ شهر و قلمرو آن در برابر تهاجمات قبایل و دشمنان داخلی و خارجی، وجود نیروی حافظ احساس می‌شد. از اینرو نیروی نظامی ‌برای تأمین این اهداف تشکیل شد. نیروی مزبور همواره پشتیبان مردم و حافظ امنیت بوده و در کنار ریش سفیدان به حل و فصل مخاصمات نیز می‌پرداخت بنابراین پلیس و ارتش از یکدیگر جدا نبودند. کوروش کبیر و کمبوجیه زمان کافی برای تشکیل سازمان اداری و انتظامی ‌نداشتند پس از آنها داریوش سازمان اداری و امنیتی و قضایی ایران هخامنشی را بنیان نهاد که اغلب سازمانهای اداری و تشکیلات مملکتی کشورهای غربی تا اواخر قرن نوزدهم میلادی از روی آن نمونه‌برداری شده است.[1]

براساس منابع موجود در زمان سلوکیان و اشکانیان تغییر چشمگیری در سازمان انتظامی‌ ایران بوجود آمد. درواقع آنها تأسیسات داریوش اول را با همه متعلقات ضروری آن باقی گذاشتند. در عصر ساسانیان سازمان انتظامی ‌در شهرها زیر نظر شهریک و در روستا زیر نظر دیهیک اداره می‌شد و دراین سازمان شب گردان برای پاسداری در شب و مأمورین تعقیب و کشف جرم خدمت می‌کردند. [2]

پس از ظهور اسلام حفظ امنیت بر عهده کلیه مسلمانان بود. حسبه در حقوق اسلامی ‌مسئول دستور دادن به کار خوب و باز داشتن از امور زشت بود در این زمان مسئول اجرای امور انتظامی‌جامعه محتسب، عسس، شرطه یا شحنه نام داشت. در زمان حکومت معاویه زندان و شرطه به وجود آمد که علاوه بر جاسوسی و مراقبت، وظایف سیاسی و امنیتی را نیز عهده دار بود. در زمان خلافت عباسیان، وزراء و سرداران ایرانی، تشکیلات اداری  و امنیتی منسجمی ‌را راه اندازی نموده و امورسیاسی را از وظایف شرطه خارج کردند و شرطه فقط عهده دار نظم و امنیت بود شرطه ها نیز به سه دسته تقسیم می‌شدند که عبارت بودند از:

شرطه روز، شرطه زندانبان و شرطه شب‌گردان. در ارتش امیر المومنین علی (ع) نیز واحدی به‌ نام
شرطه الخمسین وجود داشت که سالار نگهبانان حکومت اسلامی‌ و یا نگهبانان نظم و امنیت عمومی‌ در مواقع بحرانی بود و از کیان حکومت دفاع می‌کرد.

در اواخر دوره جنگهای صلیبی محتسب همچنان به اداره امور انتظامی‌ شهر می‌پرداخت اختیارات محتسب در این زمان عبارت بود از: بازداشت و مجازات بزهکاران و ناقضین قانون و همچنین گناهکاران و اطلاع به حاکم از چگونگی اجرای امور مزبور.

در دوران ایلخانان مغول، واژه داروغه به فرهنگ انتظامی‌ایران وارد شد. واژه مزبور از واژه مغولی به معنای فشار آوردن و مهر زدن گرفته شده است و در سازمان اداری حکومت مغول به مفهوم رئیس به کار می‌رفت. در این زمان در کنار حاکم بومی، یک داروغچی یا نماینده ایلخان قرار داشت که به امور انتظامی‌شهر مشغول بود. [3]

[1]. صادقی، هوشنگ، سیرتکامل تدریجی پلیس ایران از عصرایرانیان اوستا تا پایان عصر پهلوی و عصرانقلاب اسلامی، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه علوم انتظامی، 1374، ص 17.

[2]. صادقی، هوشنگ، منبع پیشین، ص 20.

[3]. همان، ص 208.

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

اهداف تحقیق

– آشنایی و شناخت ضابطین عام قضایی

– حدود اختیارات ضابطین عام در جرائم مشهود

– تفکیک ضابطین عام از ضابطین خاص

– شناخت معایب و نواقص اقدامات پلیس بعنوان ضابطین عام

– ارائه راهکار منطقی و معقول جهت ضابطه مند ساختن اقدامات ضابطین عام قضایی

د: سئوال های تحقیق

1- ضابطین عام قضایی چه کسانی هستند؟

2- دامنه اختیارات ضابطین عام در جرائم مشهود چیست؟

3- تفاوت اساسی ضابطین عام و ضابطین خاص چیست؟

4- راهکار اساسی برای داشتن پلیسی آگاه و مطلع به قوانین و مقررات موجود و تاثیر آن در امنیت اجتماعی و قضایی چیست؟

Author: 92