پایان نامه ها و مقالات

دی اکسید کربن

دانلود پایان نامه

سر لارو اسکلروتیزه و کم و بیش تو رونده (Retractile) می باشد ، در حالیکه در عده ای ( گروه Muscomorpha ) هیچ نع اسکلروتیزاسیون بجز قطعات دهانی در سر دیده نمی شود .
 شفیره در زیر راسته نماتوسرا از نوع غیر آزاد (obtect ) بده در حالیکه در سایر دویالان مخفی (coarctate) است . بدین معنی که مرحله شفیرگی در داخل پوسته آخرین سن لاروی که به آن پوپاریوم می گویند سپری می شد. لاروهای دوبالان در اماکن مختلف زندگی می کنند . تعداد زیادی از آنها در انواع محیط های آبی شامل جویبارها ، استخرها ، دریاچه ها و گودال های موقتی و آبهای شور و قلیایی زندگی می کنند.لاروهایی که از گیاهان تغذیه می کنند ، معمولا در داخل بعضی از بافت های گیاهی به عنوان مینوز برگ ، حشرات گالزا ، ساقه خوار و ریشه خوار زندگی می کنند. لاروهای شکارچی در محیط های متفاوتی نظیر آب ، خاک ، زیر پوسته درختان ، سنگها یا روی رستنی ها فعالیت می کنند. گونه Haeomyia petrolei از خانواده Ephydridae  در حوضچه های نفت خام زندگی می کند. سایر افدریدها در دریاچه های خیلی شور تکثیر می یابند. حشره بالغ دوبالان روی گیاهان مختلف  یا مایعات حیوانی نظیر شهد ، ترشحات و یا خون تغذیه می کنند. اکثر گونه ها از شهد و شیره تغذیه نموده اما بسیاری از آنها خونخوار و یا پریداتور دیگر حشرات نیز می باشند.
دو بالان حشراتی هستند که دارای یک جفت بال های غشایی می باشند که بر روی مزوتوراکس Mesothorax مفصل می شوند. بال های عقبی تبدیل به ساختمانی به نام هالتر Halter شده است . آنتن ها متغیر بوده و اغلب کوتاه و نامشخص است و از سه حلقه تشکیل شده است .
چشم های مرکب بزرگ ، و گاهی در قسمت پشتی سر نردیک هم قرار گرفته و به هم می چسبند. قطعات دهانی مکنده است . ( به ندرت ممکن است در برخی گونه ها تحلیل رفته باشد ) . پالپ های آرواره ی پایین بخوبی رشد نموده است ، فاقد پالپ های لب پایین می باشند. پنجه ی پا همیشه حاوی پنج حلقه است. حشراتی با بدنی نرم هستند. دارای دگردیسی کامل می باشند. برخی از حشرات مربوط به راسته های دیگر گر چه شبیه دوبالان هستند ، لیکن دارای تفاوت هایی می باشند که باعث جدا کردن و تشخیص آنان از یکدیگر می شود. بعنوان مثال شپشک های سپردار نر شبیه مگس ها هستند. لیکن پنجه ی پای آن ها یک حلقه دارد ، و نیز دارای یک یا دو زائده ی طویل نیزه مانند در انتهای شکم می باشند.
مراحل نابالغ دو بالان :لاروهای دوبالان معمولا بدون پا و کرمی شکل ( Vermiform ) می باشند و اغلب مواقع فاقد سر رشد یافته می باشند. معمولا این لاروها را به انگلیسی maggot می نامند. لاروهای مذکور در آب ، خاک ، مواد در حال پوسیدگی ، ویا در بافت های گیاهی و جانوری یافت می شوند.
مگس ها معمولا در محیط زیست های مختلف بسرمی برند، هر یک از گونه های مگس های نابالغ در نزدیکی محل زندگی لاروهایش مشاهده می شود. مگس های بالغ اغلب بروی گل ها بسر می برند. بسیاری از آن ها خونخوار هستند ، و معمولا بروی بدن و یا در نزدیکی بدن جانورانی که از آن ها خون می خورند یافت می شوند. مگس ها جر بزرگترین راسته های حشرات بوده و از نقطه نظر تعداد افراد جمعیت و یا از نظر تعداد گونه ها ی موجود ، بسیار فراوان و زیاد می باشند، و در هر نوع محیط زیست یافت می شوند. مگس ها مواد مورد تغذیه ی بسیاری از جانوران بزرگ تر می باشند. بسیاری از گونه ها قادرند انگل حشرات دیگر ویا شکارچی آن ها باشند، و از این لحاظ می توانند در کنترل حشرات مضر و آفات موثر باشند، برخی دیگر از مگس ها طفیلی خوار (Scavengers) هستند. بسیاری از مگس ها و پشه ها با نیش خود باعث آزار انسان می شوند ،برخی از آن ها از لحاظ انتقال بیماری اهمیت دارند. بسیاری از دو بالان قادرند که به گیاهان زراعی خسارت وارد کنند و تعداد اندکی از آن ها بعنوان ناقل بیماری های گیاهی محسوب می شوند. راسته ی دو بالان به سه زیر دسته تقسیم می شوند که عبارتند از :زیر راسته ی نماتوسرا Suborder Nematocera ، زیر راسته ی براکی سرا Suborder Brachycera ، زیر راسته ی Suborder Cyclorrhafa ؛ این زیر راسته ها بطور عمده از لحاظ رگ بال بندی و ساختمان آنتن ها با یکدیگر تفاوت دارند.
رگبال بندی بال ها صفات مفیدی را جهت جدا کردن خانواده های موجود در راسته های دو بالان عرضه می کند.

شکل ۲-۳-چرخه زندگی Chironomidae از راسته دوبالان

خانواده Tipulidae
بدن نرم، گوشتی و کرمی شکل است . سر معمولاً به خوبی رشد کرده و قابل مشاهده است. ممکن است پاهای کاذب و گوشتالود وجود داشته باشد. آخرین بند شکم دارای یک صفحه تنفسی وسیع است و لارو دارای سه تا چهار جفت آبشش است بیشتر در قسمت پایین دست رودخانه ها یافت می شوند (احمدی و نفیسی ، ۱۳۸۰).

شکل ۲-۴- تصویر شماتیک خانواده Tipulidae

خانواده Simulidae
لارو این خانواده منحصرا در آبهایجاری زندگی می کنند، توسط اندام مکندهای که درقسمت انتهایی بدنشان وجود دارند بهسنگ ها و گیاهان میچسبند. به ندرت جا به جا میشوند و اگر بشوند با کشیدگی که در بدنشان ایجاد میکنند این کار صورت می گیرد. لب بالایی لارو ها از هر طرف دارای دو سطح کوچک و بزرگ مجهز به مژه های شانه مانندی است که یک سطح زنبیل مانند ایجاد میکنند و به کمک آنها سلولهای جلبک، دتریتوس و غیره را که توسط جریان آب حمل و نقل می شود به عنوان غذا فیلتر می کنند.
سر داراییک جفت زائده دهانی بر جسته، ناحیه سینه دارای پاهای کاذبیاست که به قلاب ختم میشود. انتهای شکم دارای یک زائده مدور است که قلاب های محکمی بر روی ان به شکل دایر
ه وار وجود دارد. بدن دمبلی شکل و انتهایآن متورم، سر در آنها چندان مشخص نیست و برروی سردارای رشته های مو شکل می باشند. دارای پاهای کاذب در اولین بند سینه ای هستند، دارای یک بادکش در انتهای بدن می باشند. بزرگترین گونه های این خانواده ۲۰ میلیمتر و بطور معمول گونه های مختلف ان در حدود ۱۰ میلیمتر می باشند. رنگ آنها کرم روشن یا خاکستری سبز تیره سورمهای میباشد. لارو این خانواده به طوری مشخص در جاهای که جریان آب سریع است به سنگها می چسبد و ماهی قزلآلا به صورت فعال از آن تغذیه می کند.(Mc cofferty and Provonsha, 1981).

شکل ۲-۵- تصویر شماتیک خانواده Simulidae
خانواده Chironomidae :
این خانواده غنیترین تنوع گونهای را در بین حشرات آبزی آبهای داخلی دارد، بیشتر اوقات جامعه جانوریکف دریاچه ها بین ۵۰-۷۰ % از این گروه تشکیل مییابد. از مشخصات ظاهری این خانواده بدنشان کرمی شکلتر و باریکتر از خانواده های فوق بوده و سر به خوبی رشد کرده و مشخص می باشد آنتن های برروی سر آن تحلیل رفته است دارای یک جفت پای جلویی در ناحیه پیشین سینه است. در قسمت پسین بدن پاهای کاذب وجود دارد. اندازه آنها بین ۱-۲ میلیمتر و تا حدود ۲ سانتیمتر در نوسان است. از نظر رنگ میتواند سفید، زرد، سبز، خاکستری متمایل به قهوه ای، زیتونی و در حالتی که هموگلوبین در خون آنها وجود داشته باشد از قرمز روشن تا تیره متغیر باشد( Gislason, et al, 1994).
تبادلات گازی در درجه نخست توسط پوست صورت میگیرد معمولا بر روی بند شکم، آبشش هایی مشاهده می شود که ممکن است گاهی بر روی یکی دیگر از بندهای بدن قرار بگیرد دارای آبششی مخربی Anal gill هم می باشند. لاروهای اغلب شیرونومیده در سطح رویی کف بستر زندگی کرده و با استفاده از مواد ترشحی بزاق دهان یک لوله U شکل طریفی را میسازند که مدخل و مخرج لوله مزبور در سطح لجن میباشد وبدین طریق سبب عبور آب را در داخل لوله مهیا میسازند. لاروهای بسیار زیادی از این خانواده از جلبکها و پلانکتونهای زنده و مرده تغذیه می نمایند (Reynolds, etal, 1994).
تاریخچه زندگی
شیرونومیدهها همانند دیگر گروه حشرات دارای چهار مرحله زندگی یعنی تخم، لاروها، شفیره و حشرات بالغ می باشند.
لاروها دارای چهار زیر مرحله از نظر رشد و نمو میباشند. شکل ظاهری آنها به دو صورت لولههای بلند، ظریف و استوانه ای به طول ۲ تا MM 30 میباشد ( احمدی و موسوی ننه کران ، ۱۳۸۱ ). لاروها قبل از شفیره شدن از وسط ۴ پوسته میگذرند. مرحلهی لاروی ممکن است از دوهفته تا چند سال طول بکشد که اغلب به نظر میرسد وابسته به دما باشد. مرحله شفیگیری بیش از چند روز طول نمیکشد. حشرات شیرونومیدی بالغ، در اندازههای کوچک تا متوسط هستند قسمتهای دهان عموما کاهش یافته بطوریکه تعدادی از پشههای بالغ بیش از چند روز عمر نمیکنند پشههای بالغ اغلب بطور همزمان و در تعداد وسیع ظاهر میشوند و به طور گسترده در روزهای ابری اقدام به جفتگیری مینمایند. در نواحی معتدل، بسیاری از گونههای شیرونومیده یک یا چند مرحله از چرخهی زندگی را دارند ولی وجود ۴ دوره یکسال نیز غیر معمول نیست این گونه ممکن است در سرما و مناطق شدیدا عمیق دریاچه بیش از یک سال تا کل چرخه را زندگی کنند و گونهی circumpolar سر انجام به ۲ سال و گاهی تا ۷ سال زندگی در اعماق دریاچه نیاز دارد. در چنین گونههایی با عمر طولانی لاروها به دور خودپیله میتنند و سرتاسر زمستان تحت شرایط هوایی یخبندان زندگی میکنند در شرایط بسیار ناپایدار و زیستگاههای استوایی ( گرمسیری ) مانند جویچههای بارانی ممکن است چرخههای زندگی به کوتاهی چند هفته باشد(Aquatic insect ) .
تغذیه :
در بین جانوران کفزی لاروهای شیرونومیده به علت اهمیت شان در تغذیه ماهیان جایگاه ویژه ای را در زنجیره غذایی بخود اختصاص میدهند. این موجودات عادات غذایی متفاوتی دارند. بیشتر گیاهخوار بوده و از گیاهان آبزی و جلبک ها تغذیه میکنند. بعضی دتریت خوار و گروهی از پلانکتون ها تغذیه مینمایند. برروی گیاهان آبزی و در اعماق انواع بسترهای آبهای شیرین وجود دارند.
اکثر لاروهای شیرونومیده جهت صید پلانکتونها و گرفتن مواد دیتریتی یک شبکه توری مانند را با استفاده از مواد بزاقی خود تنیده و سپس شبکه ساخته شده را همراه با بار غذایی آن میخورند. مطالعات انجام یافته نشان میدهد که تراکم و فراوانی لاروهای شیرونومیده با مقدار غذا، مقدار مواد ارگانیک، اندازه ذرات، جمعیت باکتریها، نوع کف بستر و میزان اکسیژن محلول بستگی مستقیم داشته و با مقدار دی اکسید کربن و سرعت جریان آب رابطه معکوس دارد. کمیت و کیفیت مواد غذایی ظاهرا فراوانی و انتشار بعضی از گونههای نبتیک از جمله لاروهای شیرونومیده را تحت تاثیر قرار میدهد و فراوانی اثر جنسهای شیرونومیده عمدتا با مقدار مواد ارگانیک ارتباط دارد ( ولی پور ۱۳۷۶ ).
تبادلات گازی در درجه نخست توسط پوست ( تنفس پوستی ) صورت میگیرد. به علاوه در بند ما قبل آخربدن دو جفت زائد لوله مانند وجود دارد ( درپاره ای گونه ها در سومین بند آخری حاوی جفت سومی از این زوائد می گردد ) که در جذب اکسیژن کمک مینمایند ( احمدی و نفیسی ، ۱۳۸۰ ) .

تکثیر :
در شیرونومیدها جنس نر از جنس ماده درشت تر است و سیبیلهای طویل و پرپشتتری نسبت به جنس ماده دارند. آخرین حلقه شکمی به عضو جماع تبدیل گشته است و بر اساس گزارش کنسانتینوف ۱۹۵۲ جمعیت نرها ٪ ۱۵-۱۰ بیشتر از مادههاست.
پس از هم آغوشی، لقاح و تخمگذاری انجام گرفته و نهایتا ارگانیزم به پشه کامل تبدیل میگردد. مادههای خارج
شده از شفیره بعد از ۳۰-۲۰ ساعت قادر به تخمگذاریاند. پوست اندازی هنگام تاریکی یا نیمهتاریکی صورت میگیرد. جمعیت خارج شده از تخم را عمدتا گزها تشکیل میدهند و تعداد مادهها اندک است. نر و ماده ابتدا هم آغوش شده و سپس از لقاح سریع مادهها شروع به تخمگذاری مینمایند. پوستاندازی شیرونومیدها در دمای بالا صورت میگیرد. در شرایط نامساعد هوا و با شروع پائیز و هوای سرد پوست اندازی در آنها قطع میگردد. کیسه تخمی در آنها بیضوی شکل بوده و باریک و چسبیده است.این کیسه توسط مادهها در داخل آب رها شده و در آب فرو ریخته و به اجسام شناور یا گیاهان میچسبد . تخم در داخل آب باد میکند و توسط پرده یا غلاف لزج و سفتی محاصره میشود که از لایه داخلی و خارجی تشکیل شده است و تعداد تخم در کیسه بستگی به جنس ماده دارد. معمولا بعد از هر تخمریزی ماده ها میمیرند. کلیه مراحل باید در مدت ۱۰ دقیقه تا یک ساعت کامل شود. معمولا تعداد تخم در هر توده ۲۰ تا ۳۰ عدد میباشد. این در گونههای کوچکتر است، در گونههای بزرگتر به ۲۰۰۰ عدد هم میرسد. رنگ تخم اغلب سفید تا زرد دیده میشود ولی گاهی در طی تکامل به رنگ قهوهای در میآید. تخم های اکثر شیرونومیدها وزن مخصوص بیش از یک دارند و هنگامیکه در آب قرار میگیرند به آرامی در آن سقوط میکنند، در حالیکه پوسته ی ژلاتینی در روی اب قرار می گیرد، این وضعیت دررودخانه ها حاکم است(Aquatic insect ) .

مشخصات لاروشیرونومیده و بالغ آن :
۱-‌‌‌ لاروهای تازه متولد شده اندامهای ساده داشته به سهولت قابل تشخیص میباشند. قسمت دهان بسیار ابتدایی است. برجستگی در حلقه ۱۱ وجود ندارد و لارو فقط همو گولوبین است.
۲-‌‌‌به دلیل فقدان هموگولبین بدن بیرنگ است. در مراحل اولیه تکامل قبل از جنینی لارو دارای ذخایر چربی است که وزن مخصوص بدن را کاهش میدهند.
۳-‌‌‌ شکلگیری و رشد لارو در مراحل پوست اندازی به موقع میپیوندد.
۴-‌‌‌ در شرایط مساعد اولین پوست اندازی بعد از ۳-۲ روز از لحظه خروج لارو از کیسهی تخمی صورت میگیرد.
۵-‌‌‌ با اولین پوست اندازی نخستین مراحل لاروی خاتمه یافته و در طول این مدت در شکل ظاهری شیرونومیده تغییرات قابل توجهی رخ میدهد.
۶-‌‌‌ دومین مرحله پوست اندازی لارو ۶-۵ روز است.
۷-‌‌ در آغاز این مرحله لارو در بستر استخر سکونت گزیده و توسط غدد کننده تار و چنگک پاهای کیتینی به تشکیل تونل اقدام مینماید.
۸-‌‌ پوست اندازی سوم

92

دیدگاهتان را بنویسید