بررسی لزوم تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام-پایان نامه رشته حقوق


 دانلود پایان نامه

عنوان کامل پایان نامه :

 جایگاه قاعده مصلحت در اداره حکومت اسلامی

قسمتی از متن پایان نامه :

 

معنای اصطلاحی مصلحت:

در بیان معنای اصطلاحی مصلحت باید آنرا در نزد چند دیدگاه مورد بررسی قرار داد .

معنای اصطلاحی مصلحت در نزد اصولیون:

أ ) غزالی در کتاب « المستصفی » در تعریف این اصطلاح می نویسد: مصلحت عبارت است از جلب منفعت و دفع مضره.[1]

ب ) طوفی در کتاب « المنشوره فی مصادر التشریع » در تعریف آن گفته است : مصلحت عبارت است از هر فعلی که منجر به حفظ مقصود شرع چه از نظر عبادی و چه از نظر عادی شود. مراد از عبادت چیزی است که شارع برای حق خویش قصد می کند و مراد از عادت چیزی است که شارع برای نفع بندگان و سر و سامان یافتن زندگی و احوال آنان قصد می کند. [2]

ج ) میرزای قمی در کتاب « القوانین » می فرمایند : مراد از مصلحت دفع ضرر یا جلب نفع چه در

امور دنیایی و چه در امور دینی است.[3]

آنچه از تعاریف اصولیان بنظر می رسد این است که غالب اصولیونی که متعرض این مسأله شده اند در یک نظر اشتراک دارند و آن اینکه نتیجه‌ی مصلحت و اعمال آن باید حفظ مقاصد و غرض شارع را در پی داشته باشد.

 

معنای اصطلاحی مصلحت در نزد فقها:

قبل از اینکه به بیان دیدگاه فقها در این زمینه بپردازیم این نکته قابل ذکر است که در بیان فقها از مصلحت صرف، بحث چندانی نشده است چون همگی قائل به آن هستند، بلکه بیشتر مباحث آنان پیرامون مصالح مرسله و استصلاح است که پیش از پرداختن به آن، تعاریفی که از آن ارائه شده است را بیان می نمائیم.

أ) دوالیبی اینگونه می گوید: « استصلاح در واقع نوعی حکم مستند به رأی مبتنی بر مصلحت است و این در هر مسأله‌ای است که درباره آن در شریعت، تصریحی نیامده است و همچنین در شریعت دارای همانند هایی نیست تا بر آن ها قیاس شود بلکه حکم در آن ها بر قواعد کلی مبتنی است که به روشنی می‌گوید هر مسأله‌ای که از چارچوب مصلحت بیرون باشد از شرع نیست. »[4]

آیه‌ی «‌إن الله یَأمُرُ بالعَدل وَ الإحسان»[5] و حدیث «لاضََرَر و لا ضِرار» نمونه‌هایی از این قواعد کلی هستند.

ب ) غزالی هم که قائل به اعتبار مصلحت برای صدور حکم شرعی نیست بعد از بیان معنای لغوی، آنرا اینگونه تعریف می‌کند: « مقصود ما از مصلحت این نیست زیرا جلب منفعت و دفع ضرر از جمله مقاصد شرع است و صلاح خلق نیز در تحصیل مقاصد آنان است ، بلکه منظور ما از مصلحت پاسداشت مقصود شرع است و مقصود شرع پنج چیز بیشتر نیست و آن این است که دین، جان، عقل، نسل و مال مردم را حفظ کند. پس هر چیزی که متضمن این اصول پنج گانه شود مصلحت و هر چیزی که موجب فوت این اصول گردد مفسده و دفع آن مصلحت می باشد.»[6]

تعریفی که دوالیبی از استصلاح ارائه می دهد روشنتر است و عملی تر نشان می دهد در عین حال که تعریف غزالی نیز به إحصاء مصادیق مقاصد کلی شارع پرداخته است.

[1] – غزالی، ابوحامد محمد، المستصفی من علم الأصول، دارالکتب العلمیه، 1417، ص174.

[2] – ر.ک: مولوی وردنجانی، سعید، مصلحت در فقه اسلام و نقش آن در قانونگذاری جمهوری اسلامی ایران، پیشین، ص21.

[3] – میرزای قمی، ابوالقاسم بن حسن گیلانی، قوانین الأصول، ص174، چاپ سنگی، المکتبه العلمیه الاسلامیه، تهران، 1378.

[4] – ر.ک: مولوی وردنجانی، سعید، مصلحت در فقه اسلام و نقش آن در قانونگذاری جمهوری اسلامی ایران ، ص25.

[5] – سوره نحل، آیه 90.

[6] – غزالی، ابوحامد محمد، المستصفی من علم الأصول، ص174.

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

اهداف پژوهش:

اهداف این تحقیق عبارتند از:

  • چگونگی تأثیر قاعده مصلحت در احکام اسلامی
  • بررسی وتبیین محدوده قاعده مصلحت در حکومت اسلامی
  • تبیین لزوم تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام

سئوالهای تحقیق:

  • آیا احکام، اعم از اولیه و ثانویه و حکومتی تابع مصالح و مفاسد اند؟
  • آیا محتوای احکام صادره از سوی فقیه حاکم همان احکام اولی و ثانوی است؟
  • آیا فقیه حاکم، با توجه به مصلحت حکومت اسلامی می تواند احکام اولیه را موقتاً تعطیل نموده و حکم جدیدی صادر نماید؟
  • آیا ارکان حکومتی حسب مورد، موظف به رعایت عنصر مصلحت نظام و مصالح عمومی، در تصمیم گیری های خود هستند؟
  • آیا مصوبات مجمع تشخیص مصلحت نظام، مشمول عنوان حکومتی است؟

 *********************

روی لینک زیر کلیک نکنید برای دیدن جزییات این پایان نامه به لینک انتهای صفحه مراجعه نمایید

پایان نامه جایگاه قاعده مصلحت در اداره حکومت اسلامی

روی لینک زیر کلیک نکنید برای دیدن جزییات این پایان نامه به لینک انتهای صفحه مراجعه نمایید

پایان نامه جایگاه قاعده مصلحت در اداره حکومت اسلامی

Related posts:

Back to Top