دانلود پایان نامه

عنوان کامل پایان نامه :

 اصل برائت و تعارض آن با منافع  عمومی

قسمتی از متن پایان نامه :

 

گفتار دومآیات و روایات

زمانی که هنوز علم اصول فقه به عنوان یک رشته علمی مستقل،تدوین نیافته بود،قواعد و مقررات اصل برائت در میان آیات فراوانی در قرآن کریم مورد تاکید قرار گرفته بود.

مثلا درآیه هفتم سوره طلاق خداوند متعال می فرماید:

«لا یکلف الله نفسا الا ما آتاها»

«خداوند فقط مردم را به چیزهایی تکلیف می کند که برایشان بیان کرده است»

یا در آیه 51 سوره اسراء آمده است:

«و ما کنا معذبین حتی نبعث رسولا»

«ما کسی را مجازات نمی کنیم مگر اینکه پیامبری را فرستاده باشیم»

در مورد روایات نیز در حدیث رفع مشهورترین مورد می باشد که در آن پیامبر اکرم (ص) می فرماید:

«رفع عن امتی تسعه اشیاء؛الخطا و النسیان و ما هوا علیه و ما لا یعلمون و ما لا یطیقون و ما اظطرو الیه و الحسد و الطیره و التفکر فی الوسوسه فی الخلق ما لم ینطق بشفتیه»

«از امت من نه چیز برداشته شده:اشتباه،فراموشی،اکراه،جهل،عجز،اظطرار،حسد،تفال و اندیشه وسوسه در مردم کردن مادامی که به زبان جاری نشود.»

روایت فوق در علم اصول فقه در باب برائت و به عنوان یکی از ادله آن نقل شده و بر اساس آن به طور اجمال کیفر و آثار مترتبه بر آن از نه چیز برداشته شده است.[1]

در جای دیگر حضرت محمد (ص) می فرمایند:

«ان الامام ان یخطی فی العفو خیر من ان یخطی فی العقوبه»[2]

اشتباه قاضی در عفو بهتر از اشتباه وی در کیفر دادن است»

این قاعده که در حقوق اسلام به قاعده «ترجیح اشتباه در عفو بر اشتباه در کیفر » معروف شده مستفاد از این کلام حضرت محمد (ص) می باشد.معنا و مفاد این قاعده آن است که صدور حکم به مجازات متهم تنها در صورتی صحیح است که ارتکاب جرم از ناحیه او ثابت شده و نص تحریم کننده منطبق با جرم ارتکابی باشد.بنابراین اگر تردیدی در ارتکاب جرم از ناحیه متهم یا در انطباق عنوان مجرمانه در فعل منتسب به جانی وجود داشته باشد باید حکم به برائت متهم شود ،زیرا در صورت تردید برائت متهم برای جامعه بهتر و از جهت اجرای عدالت سزوارتر است.[3]

در سیره علی (ع) نیز روایاتی به چشم می خورد که نشانگر حاکمیت مطلق اصل برائت در امور کیفری است.از آن جمله این که آن حضرت می فرمایند:

«انی لا اخذ علی التهمه و لا اعاقب علی الظن »[4]

من به خاطر تهمت کسی را مورد بازخواست قرار نمی دهم و با گمان و ظن به کسی کیفر نمی دهم»

معنای این روایت هم این است که بی گناهی همه مردم اصل اساسی است و اگر کسی متهم به ارتکاب جرمی شود و یا مورد سوء ظن و… واقع شود بی گناه خواهد بود.

 

گفتار دوممعنی اصل برائت در حقوق داخلی

در این گفتار اصل برائت را در حقوق داخلی و در قوانین عادی و اساسی مورد بررسی قرار می دهیم.فایده مترتب بر این تقسیم بندی آن است که قوانین اساسی معمولا در هر کشوری در راس سلسله مراتب در طبقه بندی قوانین قرار دارند و طبعا قوانین عادی و آیین نامه ها و بخشنامه ها و مصوبات وزراء و هیات دولت نمی توانند در درجه اول برخلاف قانون اساسی و پس از آن قانون عادی باشند.[5]قانون عادی شکلی و ماهوی در کشور ما از اصل 37 قانون اساسی پیروی کرده و مضمون اصل را با عبارات دیگری در قوانین عادی گنجانده است.

[1] شامبیاتی،هوشنگ،بزه کاری اطفال و نوجوانان،نشر مجد،چاپ چهارهم،1385،ص 82 و 83،قسمت پاورقی

[2] عوده،عبدالقادر،التشریع الجنایی الاسلامی،جلد اول،بیروت،دارالکاتب العربی،نشر بیتا،ص 272

[3] شمس ناتری،محمد ابراهیم،اصل برائت و موارد عدول از آن در حقوق کیفری،مجله مجتمع آموزش عالی قم،سال چهارم،شماره 14،ص66

[4] ثقفی کوفی الاصفهانی،محمد،الغارات،نهران،نشر انجمن آثار ملی،1355،ص 371

[5] این اصل که به اصل برتری قانون اساسی بر قوانین عادی شهرت دارد در حقوق اکثریت به اتفاق کشورها به رسمیت شناخته شده است.تنها برخی از کشورها به مانند انگلیس و اسرایئل قانون اساسی برتر از قانون عادی ندارندمثلا در انگلیس قانون اساسی به شکل مدون وجود ندارد و قانون اساسی شان را از خلال عرفها،قوانین عادی و رویه قضایی محاکم استخراج کرده اند.(برای اطلاعات بیشتر و بحث تفصیلی در این زمینه رجوع کنید به،مدنی،سید جلال الدین،کلیات حقوق اساسی،نشر پایدار،چاپ سیزدهم،پاییز 1386،ص 31 و بارنت،اریک،مقدمه ای بر قانون اساسی،ترجمه عباس کدخدایی،نشر میزان،چاپ اول،بهار 1382،ص ص 43 به بعد،)

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

سوالات تحقیق

تحقیقی که پیش رو دارید در پی پاسخ به یک پرسش اساسی است و آن اینکه آیا اصل برائت با منافع عمومی در تعارض می باشد یا خیر؟در صورتی که به این پرسش پاسخ مثبت داده شود در صدد بررسی و مطالعه این مسئله خواهیم بود که اصل برائت در چه مواردی با منافع عمومی در تعارض می باشد.

اهداف تحقیق

امروزه اصل برائت به عنوان یکی از اصول مسلم حقوقی در تمام نظامهای  حقوقی مدرن پذیرفته شده است.اما این اصل در همان نظامهای حقوقی دارای استثنائاتی است که ریشه در تعارض با منافع عموم دارد.آنجایی که صحبت از منافع عمومی افراد یک جامعه می شود، اصل مذکور نیز دارای استثنائاتی می باشد.بدین منظور پس از توضیح در باب کلیات و مفاهیم اصل برائت در پی آنیم که موارد استثناء را به طور مفصل شرح دهیم.

دسته‌ها: پایان نامه حقوق